लग्न व्यवस्था

लग्न आंधळं नसावं

आज लग्न जुळवताना बहुसंख्य लोकांची नजर सर्वप्रथम कशावर जाते?

घर किती पॉश आहे... 

दारात किती गाड्या उभ्या आहेत... 

बँक बॅलन्स किती आहे... 

वडिलांचा व्यवसाय किती मोठा आहे... 

लग्नात किती थाटमाट होणार आहे...

दुर्दैवाने अनेकांची मानसिकता अजूनही या तामझाम आणि श्रीमंतीला भाळते.

फार कमी लोक विचारतात...

हे वैभव प्रामाणिक मार्गाने उभं राहिलं आहे का? 

या घरात माणुसकी, संस्कार आणि विश्वास आहे का? 

मुलगा किंवा मुलगी रागावर नियंत्रण ठेवतात का? 

व्यसनं आहेत का? 

स्वभाव समंजस आहे का? 

मतभेद झाले तर संवाद साधतील की नातंच संपवतील?

कारण बाहेरून चमकणारी प्रत्येक गोष्ट सोनं नसते. 

संगमरवरी भिंती असल्या म्हणून घर सुखी असतंच असं नाही आणि साध्या घरातही आयुष्यभर पुरेल इतकी माणुसकी दडलेली असू शकते.

आज ज्या घटना समाजाला हादरवतात, त्या आपल्याला एकच धडा देतात—

लग्न करताना बँक बॅलन्स नव्हे, मनाचा बॅलन्स तपासा.

गाडीची किंमत नव्हे, माणसाची किंमत ओळखा.

बंगल्याचा आकार नव्हे, विचारांची उंची पाहा.

कारण संसार पैशाने उभा राहू शकतो... 

पण तो टिकतो फक्त स्वभाव, चारित्र्य, विश्वास आणि परस्पर आदरामुळे.

- अशोक मानकर

बरोबर पण आज काल भौतिक गोष्टीचा जास्त विचार केला जातो काहींना वाटत असावे त्यात सुख .. पण स्वभाव मन जुळली नसतील तर संसार टिकणे कठिणच !

Read More

मृदुंग मसाला भजी..

मृदुंग मसाला भजी....❤️

हे काय प्रकरण ऐकून काहीतरी वेगळे वाटलेच असणार. माझेही तसेच झाले. तसा मी काही खवय्या नव्हे. साईटवर असताना बहुतांशी वेळेला आपल्याला काहीतरी खायचे असते हे विसरून जाणारा. असा मी काहीतरी खाण्याच्या पदार्थावर पहिल्यांदाच लिहित आहे. 

जरा वेळ मिळाला की थोडे आडवाटेवर फिरणे हे नित्याचेच. आणि कोणी त्याच आवडीने फिरणारी मंडळी सोबत मिळाली की मग मजाच. यावेळी अजिंक्य प्रभुदेसाई, सुप्रिया गोडबोले आणि तिची मुलगी रिया यांचे सोबत राजापूर परिसरात फिरायला गेलो. भ्रमंती करून नाही म्हटले तरी पोटात कावळे ओरडायला लागले होते. पण जेवण करायच्या ऐवजी काहीतरी अडमतडम खाऊया या रियाच्या आग्रहाखातर राजापूर शहरातील कृष्णा उर्फ पांडू करंबेळकरांच्या गणेश टी स्टॉल कडे वळलो. इथला वडापाव आणि बटाट्याची भजी फेमस.

राजापूर शहराच्या दिशेने गेलो की शिवाजी चौकातील गणेश टी स्टॉल वर चहा घेणे असा जणू आमचा नियमच. अर्थात त्यामुळे एकमेकांशी उत्तम आणि जवळचा परिचय. सोबत्यांना भूक लागली आहे. काय देतो आहेस म्हणत गणेश टी स्टॉल वर आलो. 

भाई आज तुम्हाला नवीन स्पेशल डिश देतो. ' मृदुंग मसाला भजी '. पावसाचे आणि भजीचे नाते एकदम जवळकीचे. पण मृदुंग मसाला भजी हा काय प्रकार? नाव ऐकूनच उत्सुकता वाढली. 

दोन एक मिनिटात मृदुंग मसाला भजीची प्लेट समोर आली. 

गरमागरम बटाटा भजी त्यावर बारीक चिरलेला कांदा, कोथिंबीर, शेव वरून लिंबू, लसणीचे तिखट आणि सोबत स्पेशल मेड दोन प्रकारच्या चटण्या अशी छान सजवलेली डिश. डिश बघूनच ती खावीशी वाटली. करंबेळकरांची बटाटा भजी ही उत्तम चवीचीच त्यात आता सोबत असलेले पदार्थ. एकदम वेगळी चव. अहाहा... माझ्या सारख्या खाण्याच्या बाबतीत अरसिक माणसाला सुद्धा ही मृदुंग मसाला भजी खाताना खूप मजा आली. ही भजी खाता खाता थोड्या वेगळ्या पद्धतीने आस्वाद घेतला आणि अधिक मजा आली. सोबत असलेले खवय्ये देखील खुश झाले. 

प्रत्येक गोष्टीला एक स्थान महात्म्य असते. करंबेळकरांचा गणेश टी स्टॉल हे मृदुंग मसाला भजीचे स्थान. ती तिथेच जाऊन खावी. 

राजापूर शहरात कधी गेलात तर या टी स्टॉल ला अवश्य भेट द्या आणि मृदुंग मसाला भजी आवर्जून खा. 

आणि हो ह्या मृदुंग भजीचा वेगळ्या पद्धतीने आस्वाद घ्यायचा असेल तर आमच्या सोबत या. पण एक अट आहे तुम्हाला आमच्या सोबत फिरायला लागेल. 

सुधीर( भाई) रिसबूड, 9422372020

Fb @ https://www.facebook.com/share/15wCW63ND23/

Read More

आयुष्य सुंदर आहे

तुमच्यासाठी एक छोटी मराठी लघुकथा:

आयुष्य सुंदर आहे

एका गावात एक वृद्ध माणूस रोज सकाळी बागेत फिरायला जायचा. त्याच्या चेहऱ्यावर नेहमी हसू असायचे. एक तरुण त्याला रोज पाहायचा आणि एके दिवशी विचारलं,

"आजोबा, तुमच्या आयुष्यात कधी दुःख आलं नाही का?"

आजोबा हसले आणि म्हणाले, "दुःख तर खूप आलं. काही माणसं सोडून गेली, काही स्वप्नं अपुरी राहिली, काही संधी हातातून निसटल्या. पण मी प्रत्येक सकाळी एक निर्णय घेतला—आज जे आहे त्यात आनंद शोधायचा."

ते झाडाकडे बोट दाखवत म्हणाले, "हे झाड पाहिलंस? प्रत्येक शरद ऋतूत त्याची सगळी पानं गळून पडतात. पण ते कधी रडत नाही. कारण त्याला माहिती असतं की पुन्हा वसंत येणार आहे."

त्या दिवशी तरुणाला एक मोठा धडा मिळाला.

बोध: आयुष्य परिपूर्ण नसतं, पण योग्य दृष्टीकोन असेल तर ते नक्कीच सुंदर असतं. 🌿

Read More

वपु लेख

Read More

सुविचार

Read More

साहित्य संपदा

Read More

वाचकांची प्रतिक्रिया

लोकप्रिय लेखक , कवी आणि तरूणाईचा लाडका चारोळीकार चन्द्रशेखर गोखले यांच्या " मनोवेधस " या पुस्तकाची प्रथम आवृत्ती ८/१/२०२२ रोजी प्रकाशित झाली.शेखरची पत्नी सौ. उमा गोखले प्रकाशक असलेल्या या पुस्तकाच्या निमित्ताने .....१८ एप्रिल १९९० या दिवशी पारल्यातील दिक्षीत रोड वरील अनिरुध्द सोसायटीच्या गच्चीवर आमच्या शेखरच्या " मी माझा" या पहिल्या चारोळी संग्रहाचे प्रकाशन झाले..ज्येष्ठ लेखक , नाटककार आणि पत्रकार श्री. विजय तेंडुलकर यांच्या हस्ते..शेखरची 'नीलाताई ' या नात्याने त्या प्रकाशन सोहळ्यात माझा ही सहभाग होता. अल्पावधितच ' मी माझा ' ला प्रचंड यश आणि प्रसिध्दी मिळाली...शेखर तरूणाईच्या गळ्यातला ताईत बनला.

शेखर प्राथमिक शाळेत असल्यापासूनच मी त्याच्या अंगी असलेले विविध गुण पारखत होते.माझ्याकडे तो काही विषय शिकण्यासाठी येत होता. परंतु शाळेतल्या अभ्सासापलिकडचा शेखर सतत माझं लक्ष वेधून घेत होता.

चित्रकार शेखर , लीलया नृत्याविष्कार करणारा शेखर आणि सतत काहीतरी वेगळा विचार करणारा....गोष्टी लिहिणारा शेखर...दबलेला...घाबरलेला शेखर...कारण त्या बालवयात ज्या गुणांसाठी त्याच्या पाठीवर शाबासकीची थाप त्याच्या घरातून मिळायला हवी होती ती नाही मिळाली ..त्या ऐवजी " धपाटे"च खावे लागले. ५० वर्षांपूर्वीचा काळ आणि मध्यमवर्गीय व्यवहारी विचारसरणी लक्षात घेता ती पालकांची चूक होती असेही म्हणता येणार नाही कारण ' याने तुझं पोट भरणार आहे का ? ' हा त्यांचा प्रश्ण परिस्थितीजन्य होता शिवाय ' बाल मानसशास्त्र आणि पाल्यांचा व्यक्तीमत्व विकास ' हे विषय तर त्याकाळी कोसौ मैल दूर होते.....असो !!

   चार दिवसांपूर्वीच शेखरने मला त्याचे नुकतेच प्रकाशित झालेले " मनोवेधस " पाठवले आणि सर्व आठवणी जाग्या झाल्या....उगमापाशी नदीची बारीकशी धार असते

             प्रवाह पुढे पुढे जायला लागतो

   नदी अथांग सागराशी एकरूप होते

   तिचा प्रवास थांबतो....प्रवाह नाही...

जशी " मनोवेधस "ची सप्तरंगी कथा....मला खूप भावली ! तुम्हाला ही भावेल ! जरूर वाचा !!!!!

शेखर , उमा तुम्हा दोघांना मनःपूर्वक शुभेच्छा आणि अनेक आशिर्वाद !!   तुमची

                नीलाताई ( नीला रवीन्द्र )

                 १५/२/२०२६

Read More

द लॉस्ट बॅलन्स कादंबरी

** दखल ** 

द लॉस्ट बॅलन्स..कादंबरी (अनघा प्रकाशन) 

1. ललित : रुक्ष विषयाला संवेदनशीलतेची जोड देणारी महत्वाची कादंबरी.

2. महाराष्ट्र टाइम्स : तोल ढळलेल्या माणसांची गोष्ट.

3. साप्ताहिक सकाळ :सुन्न अनुभव देणारी कादंबरी.

4. सामना :अर्थकारणाचा संमिश्र आलेख.

5. सकाळ अवतरण :एका विनाशाचे अस्वस्थ दर्शन.

6. लोकमत : बँक विश्वातील कोलाहलाचा पंचनामा.

7. ठाणे वार्ता :समकालीन विषयाचा भयाण पट 

8. ठाणे वैभव :दुभंगलेल्या जाणिवांचा विस्तृत पट. 

9. महाराष्ट्र दिनमान : कथा एका आर्थिक घुसमटीची. 

10. समरसता साहित्य पत्रिका :झिरो बॅलन्सची शोकांतिका.

11. दखनी स्वराज्य :आर्थिक गर्तेत सापडलेल्या माणसांची कथा.

12. वृत्तप्रकाश : डेबिट पडलेल्या माणसांची कथा.

समस्त संपादकांचे, समीक्षकांचे मनापासून आभार. कादंबरी सवलतीत मिळवण्यासाठी फक्त फोन करा. 9869014319. धन्यवाद.

Read More

मराठी emagazine नियतकालिक

साहित्यिक आणि कलावंत यांच्यासाठी -कला-आणि साहित्यास वाहिलेले "नियतकालिक अक्षर मराठी online"

-----------------------------------------

मराठी साहित्याचा प्रसार व्हावा आणि साहित्यिक ,कलावंत यांना हक्काचे व्यासपीठ मिळावे या उद्देशाने ' ईअक्षरमन ' द्वारे नियतकालिक स्वरूपात ई-बुक प्रकाशित करण्याचा उपक्रम राबविण्यात येणार आहे.

तरी ज्या साहित्यिक आणि कलावंत यांना उपक्रमात सहभागी होण्याची इच्छा असेल त्यांनी आपले साहित्य (प्रकाशित असेल तर काव्यसंग्रह किंवा कथासंग्रहाच नाव , अप्रकाशित असेल तर ब्लॉग लिंक or fb post लिंक ) पुढील पत्यावर ई-मेल द्वारे पाठवायचे आहे.

Email id : eaksharman@gmail.com

टीप : आपल्या साहित्यासोबत वाचकांना संपर्क साधण्यासाठी gmail id देणं जरुरी आहे .

विषय :

संपादकीय लेखन

शब्दोत्सव (एक कवी एक कविता )

काव्यतरंग (एक लेखक एक लेख )

ओळख साहित्यिकांची

कलादर्शन (Photography,Calligraphy,चित्रकला इत्यादी )

बोलीभाषा प्रशिक्षण उपक्रम

समाजकारण (राजकीय आर्थिक देश आणि राज्यातील घडामोडी )

देश-विदेश

पुस्तक परिचय : कथासंग्रह , काव्यसंग्रह (Hardcopy Books, Ebooks)

दिनविशेष

मैत्रीचा कट्टा (ओळखीच्या साहित्यिक मित्राचे साहित्या बद्दल लेख)

समाज प्रबोधन लेखन : सामाजिक उपक्रमाची माहिती

साहित्यिक आणि सांस्कृतिक उपक्रमाची माहिती (Event Updates)

मराठी संस्कृती (दशावतार ,कला , पोवाडा , गोंधळ , सण उत्सव इत्यादी )

लेखक-कवींच्या लेखन-प्रवास विषयक परिचय

महाराष्ट्र दर्शन : पुणे , कोल्हापूर , कोकण,अलिबाग , किल्ले इत्यादी ) लेख

---------------------------------------------

Blog @ https://eaksharman.blogspot.com

Read More

कोकणातल्या चहाच्या आठवणी

कोकणातल्या चहाच्या आठवणी

कोकणातला चहा म्हणजे फक्त पेय नाही, तर तो माणसांना जोडणारा एक धागा आहे.

पावसाळ्याची एखादी सकाळ. बाहेर नारळाच्या झाडांवर पावसाचे थेंब टपटपत असतात. अंगणात ओलसर मातीचा सुगंध दरवळत असतो. अशा वेळी आजीच्या हातचा उकळता चहा स्वयंपाकघरातून येतो. पितळेच्या भांड्यात उकळलेला, थोडी वेलची आणि भरपूर माया मिसळलेला.

गावात कोणाच्याही घरी गेलं की पहिला प्रश्न असायचा, "चहा घेणार ना?" त्या एका कपात आपुलकी, चौकशी, गप्पा आणि नात्यांचा गोडवा भरलेला असायचा. चहा पिताना शेजारच्या घरच्या बातम्या, समुद्राच्या लाटांच्या गोष्टी, आंब्याच्या बागेचे हिशेब आणि जुन्या आठवणी रंगत जायच्या.

संध्याकाळी समुद्रकिनारी बसून घेतलेला चहा तर अजूनच खास. समोर मावळणारा सूर्य, खाऱ्या वाऱ्याची झुळूक आणि हातात गरम चहाचा कप. त्या क्षणी आयुष्य खूप साधं आणि सुंदर वाटायचं.

आज शहरात अनेक प्रकारचे चहा मिळतात, पण कोकणातल्या त्या मातीच्या सुगंधासोबत, आजीच्या हाकेसोबत आणि पावसाच्या सरींसोबत मिळालेल्या चहाची चव अजूनही मनात ताजी आहे.

"कोकणातला चहा आणि त्याच्या आठवणी मनातून कधीच उतरत नाहीत." ☕🌴🌧️

@ eaksharman

Read More

पुस्तक परिचय

आजच्या तरुण भारत, जळगाव आवृत्तीत समीक्षक, लेखक श्री किशोर कुलकर्णी यांनी माझ्या मर्दानी राणी लक्ष्मीबाई ( अनघा प्रकाशन, ठाणे ) या पुस्तकावर लिहिलेलं पुस्तक परीक्षण प्रसिद्ध झाले आहे. कुलकर्णी सरांचे मनापासून आभार. सोबत परीक्षण टेक्स्ट स्वरूपात खाली दिले आहे. 

*झाशीची राणी : पराक्रमाची अमर ज्योत* 

राणी लक्ष्मीबाई पराक्रम, स्वाभिमान आणि मातृभूमीप्रेम यांचे तेजस्वी प्रतीक. कवीश्रेष्ठ भा.रा. तांबे यांच्या अमर ओळी “ती पराक्रमाची ज्योत मावळे इथे झाशीवाली” आजही भारतीयांच्या मनात जाज्वल्यतेने घुमतात. झाशीच्या राणीचे अदम्य धैर्य, तिचा स्वाभिमानी स्वभाव आणि मातृभूमीवरील निष्ठा हीच तिच्या व्यक्तिमत्त्वाची खरी ओळख ठरते. लेखक रामदास खरे यांनी या तेजस्वी जीवनपटाला ‘मर्दानी राणी लक्ष्मीबाई’ या पुस्तकातून प्रभावी, ओघवत्या आणि सुबोध शैलीत शब्दबद्ध केले आहे. अनघा प्रकाशन यांनी १४ एप्रिल २०२६ रोजी प्रकाशित केलेले हे पुस्तक वाचकांना इतिहासाच्या एका ज्वलंत पर्वात घेऊन जाते. झाशीच्या रणांगणावर घुमणाऱ्या तलवारीच्या झंकारासारखीच या पुस्तकातील प्रत्येक ओळ वाचकांच्या मनात धैर्याची साक्ष जागविते.

सुमारे चाळीस वर्षे मनात जपलेली राणी लक्ष्मीबाईंच्या कर्तृत्वाची प्रेरणा लेखकांनी ४० छोट्या पण आशयघन प्रकरणांत मांडली आहे. काशी नगरीतील चंचल ‘मनू’पासून झाशीच्या सिंहासनापर्यंतचा प्रवास, वैवाहिक जीवन, पुत्रशोक, पतीवियोग, इंग्रजांचा कपटी डाव, लॉर्ड डलहौसी यांचे दत्तकविरोधी धोरण, १८५७ च्या स्वातंत्र्यसमराची धग, मंगल पांडे यांची ठिणगी, तात्या टोपे यांची साथ आणि रणांगणातील निर्णायक संघर्ष, प्रत्येक प्रसंग वाचकांच्या डोळ्यांसमोर जिवंत उभा राहतो. “मेरी झाशी नहीं दूंगी” ही घोषणा केवळ शब्द नव्हते, ती एका कणखर स्त्रीच्या अदम्य राष्ट्रनिष्ठेची जाज्वल्य शपथ होती, याची प्रकर्षाने जाणीव हे पुस्तक करून देते.

झाशीचे वैभव एका क्षणात उद्ध्वस्त झाले, नियतीने कठोर वळण घेतले; पण संकटांसमोर झुकणे हा राणींच्या स्वभावातच नव्हता. लहानग्या दामोदरराव यांना पाठीशी बांधून रणभूमीत उतरलेली ही रणरागिणी भारतीय स्त्रीशक्तीचे सर्वोच्च प्रतीक ठरली. इंग्रज सैन्याशी दोन हात करताना त्यांनी दिलेले बलिदान म्हणजे इतिहासातील तेजस्वी केशरी ज्वाला होय. अल्पायुष्यातही त्यांनी निर्माण केलेले तेज आजही भारतीय अस्मितेला प्रेरणा देत राहते.

या पुस्तकाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे राणींच्या बलिदानानंतर दामोदररावांच्या आयुष्यात आलेल्या दारुण वास्तवाचे केलेले हृदयस्पर्शी चित्रण. एकेकाळी झाशीच्या वैभवाचा वारस असलेला हा मुलगा इंग्रजांच्या दडपशाहीमुळे गावोगावी आश्रय शोधत फिरला, उपासमारी, भीती, अपमान आणि तुटपुंज्या पेन्शनवर जगण्याची वेळ त्याच्यावर आली. इतिहासातील हा कमी परिचित पण अंतर्मुख करणारा अध्याय लेखकांनी अत्यंत संवेदनशीलतेने उलगडला आहे.

 जळगाव जिल्ह्यातील पारोळा भुईकोट किल्ला आणि राणी लक्ष्मीबाई यांचा संबंध अत्यंत ऐतिहासिक, भावनिक आणि अभिमानास्पद आहे.

लक्ष्मीबाईंचे आणि आपल्या कान्हदेशाचे अत्यंत भावनीक नाते आहे. पारोळा हे गाव केवळ ऐतिहासिक किल्ल्यासाठीच प्रसिद्ध नाही, तर झाशीच्या राणीच्या कुटुंबाशी असलेल्या नात्यामुळेही विशेष ओळखले जाते. पारोळा येथील किल्ला नेवाळकर घराण्याचा होता. झाशीचे महाराज गंगाधरराव नेवाळकर यांचे नातेवाईक असलेल्या नेवाळकरांनी हा किल्ला उभारला होता. स्थानिक इतिहासानुसार राणी लक्ष्मीबाईंचे माहेरचे तांबे कुटुंबही पारोळा परिसराशी जोडले गेले होते. त्यामुळे पारोळ्याला “झाशीच्या राणीचे मूळ गाव” अशीही ओळख मिळाली. संबंधातील सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे राणींचे दत्तक पुत्र दामोदरराव (जन्मनाव आनंदराव) यांचा जन्म १५ नोव्हेंबर १८४९ रोजी पारोळ्यात झाल्याची नोंद आढळते. त्यांचे वडील वासुदेवराव नेवाळकर हे पारोळ्याचे जहागीरदार होते. पुढे हाच आनंदराव झाशीच्या गादीचा दत्तक वारस बनला. 

आज राणी लक्ष्मीबाईंच्या बलिदानाला दीडशेहून अधिक वर्षे उलटली, तरी त्यांचे शौर्य काळाच्या पडद्याआड गेलेले नाही. साहित्य, संगीत, चित्रकला, नाट्य, संशोधन अशा प्रत्येक क्षेत्राला प्रेरणा देणारे हे व्यक्तिमत्त्व आजही तितकेच तेजस्वी आहे. ‘मर्दानी राणी लक्ष्मीबाई’ हे पुस्तक केवळ चरित्र नाही; तो भारतीय स्वाभिमान, स्त्रीशक्ती आणि स्वातंत्र्याच्या अखंड ज्योतीचा दस्तऐवज आहे. इतिहास समजून घेऊ इच्छिणाऱ्या प्रत्येक पिढीने वाचावे, जपावे आणि पुढे न्यावे असे हे प्रेरणादायी पुस्तक ठरते.

पुस्तक परिचय - किशोर कुळकर्णी, जळगाव. मो. ९४२०६०७०५९

Read More

डॉ आनंद नाडकर्णी

Read More

गूढ कथा

पावसाळ्याची रात्र होती. कोकण मधल्या “भोरवाडी” गावावर काळे ढग दाटून आले होते. गावात वीज नव्हती. फक्त अधूनमधून चमकणारी वीज आणि कुत्र्यांच्या भुंकण्याचा आवाज.

गावाच्या टोकाला एक जुना वाडा होता — “देशमुखांचा वाडा”. त्या वाड्याबद्दल गावात अनेक कथा सांगितल्या जायच्या. म्हणे, तिथे रात्री दिवा दिसतो… पण वाड्यात कोणी राहत नाही.

त्या गावात गणू नावाचा एक तरुण राहत होता. शहरातून शिक्षण करून तो नुकताच गावात परतला होता. गावकऱ्यांच्या अंधश्रद्धेवर त्याचा विश्वास नव्हता.

एके रात्री चहाच्या टपरीवर चर्चा रंगली होती.

“गण्या, रात्री बारा नंतर त्या वाड्याकडं जाऊ नकोस,” म्हातारा तात्या कुजबुजला.

“का? भूत आहे का तिथं?” गणू हसत म्हणाला.

तात्याच्या डोळ्यांत अचानक भीती उतरली.

“भूत नाही रे… पण काहीतरी आहे.”

त्या रात्री गणूने ठरवलं — सत्य शोधायचंच.

हातात कंदील घेऊन तो वाड्याकडे निघाला. पाऊस रिमझिम कोसळत होता. वाड्याचं मोठं लाकडी दार अर्धवट उघडं होतं. आत काळोख.

गणूने पाऊल टाकलं.

कर्कश्श आवाज करत दार मागून बंद झालं.

क्षणभर त्याचा श्वास अडकला.

वरच्या मजल्यावर कोणीतरी चालत असल्याचा आवाज येत होता… टक… टक… टक…

गणूने कंदील वर केला.

भिंतीवर जुन्या चित्रांवर धूळ साचली होती. अचानक एका चित्रातील स्त्रीचे डोळे चमकले असे त्याला वाटले.

तो घाबरला. पण पुढे गेला.

वरच्या खोलीत मंद दिवा पेटलेला होता.

आत एक जुनी झुलती खुर्ची हळूहळू हालत होती…

पण तिथे कोणीच नव्हतं.

अचानक मागून आवाज आला —

“इतक्या वर्षांनी कोणी आलं…”

गणूने मागे वळून पाहिलं.

पांढऱ्या साडीत एक वृद्ध स्त्री उभी होती. चेहरा फिकट. डोळ्यांत विचित्र शांतता.

“तुम्ही… कोण?” गणूचा आवाज थरथरला.

ती हसली.

“मी या वाड्याची शेवटची मालकीण.”

गणू काही बोलणार इतक्यात वीज चमकली…

आणि त्या क्षणी त्याला दिसलं —

ती स्त्री जमिनीवर उभीच नव्हती.

ती हवेत तरंगत होती.

गणूच्या हातातून कंदील खाली पडला.

संपूर्ण खोली अंधारात बुडाली.

आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी…

गावकऱ्यांना गणू वाड्याबाहेर बेशुद्ध अवस्थेत सापडला.

तो जिवंत होता.

पण त्या दिवसानंतर त्याने कधीच “देशमुखांच्या वाड्या”बद्दल एक शब्दही काढला नाही.

फक्त कधी कधी रात्री तो झोपेत घाबरून ओरडायचा —

“ती अजून तिथंच आहे…”

@ eaksharman

Read More

मराठी भाषेत फलक हवेत

महाराष्ट्र राज्यात हिंदी तिसरी भाषा नको म्हणून विरोध करणारे. इंग्रजी च्या अश्या पाट्यांचा कधी विरोध करणार.

मराठी फलक असावेत की प्रत्येक ठिकाणी इंग्रजी कशाला हवी.

@ eaksharman

Read More

समिक्षा लेखन

ही कविता केवळ निसर्गचित्र रंगवत नाही, तर मानवी मनाच्या अतिशय सूक्ष्म आणि आध्यात्मिक प्रवासाला शब्दरूप देते. Ramdas Khare यांच्या “प्रकाश पाझरत जावा” या कवितेत वैराग्य, वेदना, करुणा आणि अमूर्ततेकडे जाणारी अंतर्मनाची ओढ अत्यंत चित्रमय पद्धतीने व्यक्त झाली आहे.

कवितेच्या सुरुवातीलाच “वैराग्याचे पलिते” आणि “क्षितिजावर पेटलेले” या प्रतिमा मनाला गूढ शांततेच्या प्रदेशात घेऊन जातात. येथे क्षितिज हे केवळ निसर्गाचे दृश्य राहत नाही, तर जीवनाच्या शेवटच्या टप्प्याचे, आत्मशोधाचे प्रतीक बनते. लाटांवर उमटणारे नभाचे रंग जीवनातील बदलत्या भावनांचे प्रतीक वाटतात.

“ही निःशब्द शांतता कॅनव्हासमधून पाझरणारी” ही ओळ विशेष प्रभावी आहे. कवीने येथे चित्रकलेचा संदर्भ वापरून भावविश्व उभे केले आहे. शांतता ही फक्त ऐकू येत नसलेली गोष्ट नाही, तर ती रंग, रेषा आणि वेदनांमधून वाहणारी अनुभूती आहे. “रेषांशी डोळे भिडवणारी” या प्रतिमेत कलाकाराच्या आत्मसंवादाची झलक दिसते.

कवितेच्या पुढील भागात करुणेचा गडद अंधारही भयावह न वाटता आश्रयदायी भासतो. “निष्पर्ण झाडाच्या कडेला” शांत निजण्याची इच्छा ही जीवनातील थकव्याची आणि अंतिम शांततेची प्रतीकात्मक अभिव्यक्ती आहे. निष्पर्ण झाड म्हणजे विरक्ती, एकाकीपणा आणि काळाच्या प्रवाहात उरलेली निर्विकार अवस्था.

शेवटच्या ओळींमध्ये कवितेचा गाभा सामावलेला आहे — “अपूर्णतेकडून अमूर्तकडे प्रकाश असा पाझरत जावा”.
येथे “अपूर्णता” म्हणजे मानवी जीवनातील मर्यादा, वेदना आणि अपुरेपणा; तर “अमूर्त” म्हणजे भौतिकतेपलीकडील आध्यात्मिक उंची. कवीला या प्रवासातून प्रकाश जन्माला यावा अशी अपेक्षा आहे. हा प्रकाश बाह्य नसून अंतर्मनाच्या जाणिवेचा आहे.

भाषेच्या दृष्टीने कविता अत्यंत चित्रमय, प्रतीकप्रधान आणि संवेदनशील आहे. प्रत्येक प्रतिमा वाचकाला विचारात बुडवते. कवितेचा लयबद्ध प्रवाह आणि गूढ शांतता तिच्या आशयाला अधिक प्रभावी बनवतात.

एकूणच, “प्रकाश पाझरत जावा” ही कविता मानवी वेदना, वैराग्य आणि आत्मशोध यांच्या संगमातून निर्माण झालेली एक चिंतनशील कलाकृती आहे. ती वाचकाला केवळ शब्दांचा अनुभव देत नाही, तर अंतर्मुख होण्यास भाग पाडते.

@ eaksharman

Read More

डॉ आनंद नाडकर्णी

मागच्या वर्षी The Lost Supper या डॉ.आनंद नाडकर्णी यांनी लिहिलेल्या नाटकाच्या निमित्ताने त्यांची प्रत्यक्ष भेट झाली. वाचनाच्या, तालमींच्या, म्यूझिक रेकॉर्डिंगच्या निमित्ताने अनेक प्रदीर्घ भेटी आणि फोन कॉल्स झाले. त्या आधी ‘डॉ.आनंद नाडकर्णी’ या नावाभोवती  असलेल्या प्रभावळीशी परिचित होतो आणि खूप आदरयुक्त उत्सुकता सुद्धा होती त्यांना भेटण्या बद्दल. प्रत्यक्ष भेटल्यावर त्या प्रभावळीच्या केंद्रस्थानी असलेलं अफ़लातून व्यक्तिमत्व अनुभवायला मिळालं. सकारात्मक कार्यशीलता, संघटन कौशल्य अशा अनेक गोष्टींचा अर्थ समजला. सहजपणाने हसत बोलत वागणारी एक व्यक्ती समाजात किती खोलवर प्रभाव पाडू शकते हे लक्षात आलं. स्वतःचं नाव सार्थ करणारे डॉ.आनंद नाडकर्णी सतत आठवत राहतील.

https://www.facebook.com/milind.joshi.545

Read More

बालभारतीच्या कविता

Read More

मनामनात आनंदाच्या बिया पेरणारा शेतकरी!

मनामनात आनंदाच्या बिया पेरणारा शेतकरी!

 डॉ.आनंद नि मी आम्ही दोघे महाविद्यालयीन मित्र. असंख्य वेळा भेटलेलो. अगदी पहिल्यापासून. समोरच्या व्यक्तीवर जीव लावून प्रेम करणारा. निखळ   आनंदाच्या बिया पेरीत  , स्वतःची दुःखे दूर ठेवून ,"जगाला प्रेम  अर्पावे" ही उक्ती जगणारा सर्वांचा मित्र, डॉ.आनंद नाडकर्णी! सर्वार्थाने  अजातशत्रू असलेले हे व्यक्तिमत्त्व ! स्नेहसंमेलनापासून ते वक्तृत्वस्पर्धेपर्यंत एकत्र प्रवास  महाविद्यालयीन  काळात झाला. त्यांचे वडील हे विज्ञान महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते डॉ.म द.नाडकर्णी. अत्यंत तत्वनिष्ठ आणि शिस्तबद्ध व्यक्तिमत्व. त्यांच्या सत्वगुणांचा वारसा त्यांच्या बुद्धिमत्ते बरोबर आनंदला मिळाला होता. 

पुढे 'वेध' च्या माध्यमातून डॉ.नाडकर्णी यांनी लक्षावधी मनांना सावरण्याचे कार्य केले. अहंकाराचा, पदाचा आणि  सर्वस्पर्शी  प्रतिभेचा अंशभर अहंकार नसलेला, केवळ आनंद देणे हाच धर्म मानणारा आमचा मित्र आज मात्र ह्या जगाला दुःख देऊन गेला.

खरा विज्ञान आनंदयोगी हरपला! त्यांच्या अनेक मनोवैज्ञानिक पुस्तकांच्या निमित्ताने आणि वेध या संस्थेच्या रूपाने आनंद आपल्यात कायम असणारच आहे. अत्यंत व्यथित मन झाले आहे,ह्या माझ्या विचारवंत मित्राला निरोप देताना..माझी भावपूर्ण श्रद्धांजली!

प्रवीण दवणे 

Read More

'आनंदरेषा' पुसल्या जात नाहीत...

'आनंदरेषा' पुसल्या जात नाहीत... 

'नाडकर्णी गेले' या मित्राच्या मेसेज नं दिवसाची सुरुवात झाली आणि एखादा दोर कापून आपल्याला अंधारात कुणीतरी अधांतरी केल्यागत झालं. 

आपापल्या डबक्यात रमलेल्या माणसांना आरोग्य आयुधांनी प्रवाही करणारा, मनावर ओझी असणाऱ्या माणसांनां नुसत्या गप्पांनी पिसागत हलकं वाटवणारा, आपल्या कोवळ्या आणि सैल मनानं कागदावर सुंदर 'आनंदरेषा' काढणारा, आणि महाराष्ट्राचं मानसिक आरोग्य जागेवर ठेवण्यासाठी अहोरात्र झटणारा, अतिशय मोलाचा माणूस आपण आज गमावला.  

  

'शहरी लोकांची थेरं' वाटणाऱ्या सायकोलॉजी ला त्यांनी भाषा, प्रांत, परिस्थिती यांच्या सीमारेषा तोडून 'मानसिक आरोग्य' करून मराठी समाजाच्या रोजच्या जगण्यात आणलं. ज्या काळात मानसोपचार तज्ज्ञाकडे जाणे म्हणजे 'वेड लागलंय' असा समज होता त्या काळात 'शहाण्यांचे डॉक्टर' म्हणून उपचार आणि समुपदेशन प्रत्येकापर्यंत पोचेल यासाठी ते दिवसरात्र झटले.

काकांनी अस्थिर मनांना स्थिर केलं, गैरसमजात गुरफ़टलेल्याना डोळस केलं, कधी लोकांना बोलू दिलं, कधी फक्त वाहू दिलं, मोकळं होऊ दिलं, अनेक जीवांची परवड थांबवली तर अनेकांची अनेक वर्षांची खदखद संपवली. त्यांच्यामुळे उभ्या राहिलेल्या माणसांची आणि घरांची संख्या काढली तर ती सहज काही हजारात भरेल. यावरून त्यांच्या कामाची महती सहज लक्षात येईल.

 

संबंध महाराष्ट्रात जिथं आज खरात सारख्या बाबा बुवांनी समाजाला आंधळं करून अक्षरशः पाहिजे तसं नासवलंय तिथे डॉकटर नाडकर्णीं सारख्या 'डोळस' करणाऱ्या माणसाचं जाणं खरोखर जिव्हारी लागणारं. 

"कार्यमग्नता जीवन व्हावे, मृत्यू ही विश्रांती" हि ओळ ज्यांच्याबाबतीत मी पाहिली, ज्यांच्याबरोबर अप्रतिम गप्पा, चर्चा करायची संधी मिळाली, ज्यांच्या सहवासानं,आपुलकीनं कायम अदृश्य आधार मिळाला, आणि ज्यांच्या मिश्किल उत्तरानी आयुष्यभराची वाट सापडली ते डॉक्टर नाडकर्णी आता नसणार आहेत, त्यांनी महाराष्ट्र्राच्या मनावर उमटवलेल्या 'आनंदरेषा' पुसू न देणं ही आपल्या सगळ्यांची फार मोठी जबाबदारी असणार आहे.

अलविदा काका. तुम्ही जिथे असाल, वाऱ्यावर बसून तिथलं सुंदर स्केच काढत असाल हे नक्की!

♥️♥️🙏🙏🌼🌼

क्षितिज  पटवर्धन

Read More

डॉ आनंद नाडकर्णी

डॉ. आनंद नाडकर्णी गेल्याची बातमी सकाळीच येऊन थडकली आणि मन सैरभैर झालं. त्यांच्याशी काही नियमित बोलणं किंवा भेटणं होत नसे, पण जेव्हा केव्हा बोलणं-भेट व्हायची तेव्हा ते आत्मीयतेने बोलत. नवं काय चाललंय विचारत, स्वत:च्या कामाबद्दल, उपक्रमांबद्दल, लिखाणाबद्दल भरभरून सांगत.
डॉ. नाडकर्णींचा आमच्या युनिक फीचर्स परिवाराशी जुना संबंध. १९९०पासूनचा. त्यांनी युनिक फीचर्ससाठी लिहिलं, ‘अनुभव’साठी लिहिलं, दिवाळी अंकांसाठी लिहिलं. ‌‘शहाण्यांचा सायकिॲट्रिस्ट’ हे त्यांच्या कार्यकर्तृत्वाची ओळख करून देणारं पुस्तकही ‌‘समकालीन’तर्फे प्रकाशित झालं.
त्यांचे-माझे संबंध लेखक-संपादक, लेखक-प्रकाशक इतके व्यावहारिक नव्हते. प्रेमाचे होते. त्याचा एक घट्ट धागा अनिल अवचट यांच्याशी जुळलेला होता. डॉ. नाडकर्णी अवचटांचे जवळचे मित्र. मित्र शब्दही अपुरा पडेल इतके जवळचे. मुलासारखेच. अवचटांना ते बाब्या म्हणणार आणि अवचट त्यांना आनंदा म्हणणार. एकमेकांबद्दल बोलताना प्रेम, जिव्हाळा, आदर ओसंडून वाहणार. या दोघांचं हे प्रेमप्रकरण मी जवळून अनुभवलं.
नाडकर्णींच्या तब्येतीचे अनेक प्रश्न होते; पण माणूस सतत कामात गुंतलेला. प्रचंड. अवचटांना त्यांच्या या कामाची भीती वाटायची. मला म्हणायचे, ‌‘मला आनंदाच्या तब्येतीची फार काळजी वाटते, रे! कधीतरी फाटकन बल्ब उडावा तसा तो जाईल असं वाटतं राहतं. मी ते दु:ख सहन करू शकणार नाही’. मी काहीबाही बोलून त्यांची समजूत घालत असे. आज नाडकर्णी गेले तेव्हा अवचट हयात नाहीत हे एक बरंच म्हणायचं.
अवचट गेल्यानंतर नाडकर्णींसोबतचा दुवा निखळल्यासारखं झालं. बोलणं-भेटणं कमी झालं. पण त्यांचा मनाला आधार असे. स्वत:सह अन्य कुणालाही मानसिक सल्ल्याची गरज पडली तर या क्षेत्रातला एक्का माणूस मदतीला धावून येईल, याची खात्री असे. अशी मदत त्यांनी वेळोवेळी केलीही. आज त्यांच्या जाण्याने याबाबतीत निराधार झाल्यासारखं वाटतंय.
डॉ. आनंद नाडकर्णी हा एक आयुष्यभर अफाट काम केलेला माणूस होता. एक ना अनेक क्षेत्रांमध्ये त्यांनी घुसून घुसून काम केलं. मनोविकासतज्ज्ञ म्हणून त्यांनी केलेलं काम तर मोठं आहेच. ते काम करता करता त्यांनी आयुष्यभर भरपूर लिहिलं, मुलाखती घेतल्या, भाषणं दिली, उपक्रम राबवले, महाराष्ट्रभर लोकांशी जोडून घेतलं. त्यातून त्यांचा प्रचंड जनसंपर्क तयार झाला. त्यांनी मानसोपचाराने हजारो लोकांना जगण्याची उमेद दिली. शेकडो छोट्या-मोठ्या संस्थांशी ते जैवरीत्या जोडलेले होते. आयपीएच, मुक्तांगण या तर त्यांच्याच संस्था. त्यांच्यासह शेकडो संस्थांना जवळचा माणूस गमावल्याचं दु:ख होणं स्वाभाविक आहे.

सुहास कुलकर्णी
https://www.facebook.com/profile.php?id=100094061612024

Read More