समिक्षा लेखन ८

मला माझी हार मान्य आहे

म्हणजे तु जिंकलीस असं होत नाही,

डाव तुझ्या हाती दिला 

तरी जिंकता तुला  येत नाही.

चंद्रशेखर गोखले

चंद्रशेखर गोखले यांच्या या चारोळीत नात्यातील संघर्ष, अहंकार आणि असमर्थ विजय यांचे अत्यंत सूक्ष्म चित्रण दिसते. “मला माझी हार मान्य आहे” या ओळीत कवीचा प्रामाणिक स्वीकार दिसतो; परंतु हा स्वीकार पूर्ण पराभवाचा नसून अंतर्मनातील एक शांत जाणीव आहे. हार मानणारा माणूस कधी कधी अधिक प्रगल्भ असतो, हे या ओळीतून जाणवते.

“म्हणजे तु जिंकलीस असं होत नाही” या पुढील ओळीत नात्यांतील विजय-पराजयाची संकल्पना प्रश्नांकित केली आहे. एखाद्याने माघार घेतली म्हणून दुसरा खऱ्या अर्थाने जिंकतोच असे नाही, कारण नात्यांमध्ये जिंकण्यासाठी केवळ संधी पुरेशी नसते; त्यासाठी समज, संवेदना आणि सामर्थ्यही लागते.

“डाव तुझ्या हाती दिला / तरी जिंकता तुला येत नाही” या शेवटच्या ओळींमध्ये कवीने अत्यंत प्रभावी उपरोध वापरला आहे. येथे “डाव” हा शब्द नात्यांचा, भावनांचा किंवा आयुष्याच्या खेळाचा प्रतीकात्मक अर्थ घेऊन येतो. समोरच्याला पूर्ण संधी देऊनही तो नातं टिकवू शकत नाही किंवा मन जिंकू शकत नाही, ही खंत यात दडलेली आहे.

या चारोळीची भाषा साधी, थेट आणि संवादात्मक आहे; पण तिच्या आशयात खोल मानसिक संघर्ष दडलेला आहे. कमी शब्दांत मोठा भावार्थ मांडण्याची चंद्रशेखर गोखले यांची शैली येथे प्रभावीपणे जाणवते.

@ eaksharman

Read More

समिक्षा लेखन ७

तुला शांत निजलेली बघितलं की

मी निवांत होतो मनातल्यामनात

वाटतं हीच सूखाची सावली आहे

पसरलेल्या रणरणत्या उन्हात...

चंद्रशेखर गोखले 

चंद्रशेखर गोखले यांच्या या चार ओळी अतिशय साध्या शब्दांत प्रेम, शांतता आणि मानसिक निवांतपणाची गहिरी अनुभूती व्यक्त करतात. प्रिय व्यक्तीच्या शांत झोपलेल्या रूपाकडे पाहताना कवीच्या मनात निर्माण होणारा निवांतपणा हा केवळ क्षणिक आनंद नसून जीवनातील कठीण, उष्ण आणि थकवणाऱ्या वास्तवातून मिळालेली एक सुखद सावली आहे.

“तुला शांत निजलेली बघितलं की / मी निवांत होतो मनातल्यामनात” या ओळींमध्ये प्रेमाची कोमलता आणि नात्यातील निःशब्द जिव्हाळा सुंदरपणे उमटतो. येथे संवाद नाही, मोठे भावनिक उद्गार नाहीत; तरीही केवळ प्रिय व्यक्तीच्या अस्तित्वातून कवीला मिळणारा आधार अत्यंत प्रभावीपणे जाणवतो. “मनातल्यामनात” हा शब्दप्रयोग अंतर्मनातील शांत भावविश्व अधिक अधोरेखित करतो.

“वाटतं हीच सुखाची सावली आहे / पसरलेल्या रणरणत्या उन्हात...” या ओळी जीवनाच्या प्रतीकात्मकतेने समृद्ध आहेत. “रणरणतं ऊन” हे जीवनातील संघर्ष, ताण, वेदना किंवा एकाकीपणाचे प्रतीक ठरते; तर प्रिय व्यक्तीचे अस्तित्व “सुखाची सावली” बनून त्या कठीण वास्तवात दिलासा देतं. ही तुलना अत्यंत प्रभावी आणि भावस्पर्शी आहे.

या कवितेची खरी ताकद तिच्या साधेपणात आहे. अलंकारिक भाषेचा अतिरेक न करता, सहज आणि मितकथन शैलीत कवीने प्रेमातील शांत आधाराची अनुभूती जिवंत केली आहे. वाचकाच्या मनात हळुवार ऊब निर्माण करणारी ही कविता प्रेमाच्या नाजूक भावविश्वाचे सुंदर चित्र उभे करते.

@ eaksharman

Read More

समिक्षा लेखन ६

तू दिलेले क्षण...

किती अपरिचीत होते

असं काही ते.......

मी स्वप्नातच धरत होते...

चंद्रशेखर गोखले समिक्षा लेखन

चंद्रशेखर गोखले यांच्या या चारोळीत प्रेमाच्या आठवणींचा एक हळवा, गूढ आणि अंतर्मुख करणारा स्वर ऐकू येतो. “तू दिलेले क्षण...” या ओळीतून कवीने नात्यातील काही अमूल्य क्षणांची आठवण जागवली आहे. ते क्षण इतके अनपेक्षित आणि विलक्षण होते की, त्यांची अनुभूती वास्तवापेक्षा स्वप्नासारखी वाटते.

“किती अपरिचीत होते” या शब्दांत त्या भावनांची नवीनता आणि अनोखेपणा दडलेला आहे. आयुष्यात काही भेटी, काही भावना अशा असतात की त्या आधी कधी अनुभवलेल्या नसतात. म्हणूनच त्या मनात खोलवर ठसतात. पुढील ओळीत “मी स्वप्नातच धरत होते...” म्हणताना कवयित्रीसारखी संवेदनशील मनःस्थिती व्यक्त होते. ज्या गोष्टी वास्तवात मिळतील असे कधी वाटले नव्हते, त्या अचानक आयुष्यात येतात आणि मग त्या क्षणांवर विश्वास ठेवणंसुद्धा कठीण होतं.

या चारोळीची भाषा अत्यंत साधी असली तरी तिच्या आशयात गहिरं भावविश्व दडलेलं आहे. अल्प शब्दांत प्रेम, आश्चर्य, स्वप्न आणि आठवणींचं सुंदर मिश्रण कवीने उभं केलं आहे. ही चारोळी वाचताना प्रत्येक वाचकाला आपल्या आयुष्यातील एखादा खास क्षण नकळत आठवतो, हेच तिचं खरं यश आहे.

@ eaksharman

Read More

समिक्षा लेखन ५

वाटते तितकी साधी नसते

ही दिवस ढळण्याची वेळ

कुणाला दिसेनासं होण्याची घाई

आणि आपल्या जीवाशी खेळ

चंद्रशेखर गोखले यांच्या कवितेच समिक्षा लेखन

चंद्रशेखर गोखले यांच्या या चारोळीत संध्याकाळ ही केवळ दिवस संपण्याची वेळ राहत नाही, तर ती मानवी आयुष्यातील भावनिक अस्थिरतेचे आणि नात्यांतील हरवण्याचे प्रतीक बनते. “वाटते तितकी साधी नसते / ही दिवस ढळण्याची वेळ” या ओळींमधून कवीने अत्यंत साध्या प्रतिमेतून गहन अर्थ उलगडला आहे. दिवस मावळणे म्हणजे फक्त प्रकाश कमी होणे नसून, कुणाच्या आयुष्यातून कुणी हळूहळू दूर जाण्याची वेळ असते, अशी जाणीव या कवितेत प्रकर्षाने दिसते.

“कुणाला दिसेनासं होण्याची घाई / आणि आपल्या जीवाशी खेळ” या ओळींत मानवी नात्यांतील अस्वस्थता आणि आतल्या वेदनेचा उत्कट आविष्कार आहे. एखादी व्यक्ती दूर जात असताना तिची घाई दिसते, पण त्या प्रक्रियेत दुसऱ्याच्या मनावर काय परिणाम होतो, याची तिला जाणीव नसते. “जीवाशी खेळ” हा शब्दप्रयोग भावनिक तडफड आणि असहायता प्रभावीपणे व्यक्त करतो.

या चारोळीचे वैशिष्ट्य म्हणजे तिची सूचकता. कुठेही मोठमोठे शब्द नाहीत, अतिनाट्य नाही; पण प्रत्येक ओळ मनात खोल उतरते. संध्याकाळच्या प्रतिमेतून कवीने विरह, एकाकीपणा आणि नात्यांच्या नाजूक अवस्थेचे अत्यंत संवेदनशील चित्र रेखाटले आहे. कमी शब्दांत मोठा भावार्थ मांडणे, ही चंद्रशेखर गोखले यांच्या लेखनाची ताकद या चारोळीत पुन्हा जाणवते.

@ eaksharman

Read More

समिक्षा लेखन ४

काही कथांना सुरुवात असते

पण शेवट नसतो

आणि आता अशा गोष्टींवर

माझा सहज विश्वास बसतो

चंद्रशेखर गोखले

चंद्रशेखर गोखले यांच्या या चार ओळी अल्प शब्दांत मानवी अनुभवांचा खोल आशय मांडतात.

“काही कथांना सुरुवात असते

पण शेवट नसतो...”

या ओळी जीवनातील अपूर्ण नात्यांची, अधांतरी राहिलेल्या स्वप्नांची आणि न सांगितलेल्या भावनांची जाणीव करून देतात. प्रत्येक गोष्टीचा शेवट स्पष्ट आणि ठाम असतोच असे नाही; काही कथा काळाच्या प्रवाहात विरून जातात, पण मनातून मात्र कधीच संपत नाहीत. कवीने “कथा” हा शब्द वापरून मानवी आयुष्यालाच एक रूपक दिले आहे.

“आणि आता अशा गोष्टींवर

माझा सहज विश्वास बसतो”

या ओळीत अनुभवातून आलेली स्वीकाराची भावना दिसते. आयुष्याने दिलेल्या जखमा, तुटलेली नाती किंवा अपूर्ण राहिलेल्या इच्छा यामुळे मन अधिक वास्तववादी बनते. पूर्वी अविश्वसनीय वाटणाऱ्या गोष्टी आता सहज पटू लागतात. ही केवळ निराशा नाही, तर जीवन समजून घेतल्याची एक शांत जाणीव आहे.

या चारोळीचे वैशिष्ट्य म्हणजे तिची साधी भाषा आणि खोल भावविश्व. कोणताही अलंकारिक आव आणत नाही, तरी ती थेट मनाला भिडते. अपूर्णतेतही सत्य असते आणि काही कथा शेवटाशिवायही आयुष्यभर जगत राहतात, हा अत्यंत सूक्ष्म विचार कवीने प्रभावीपणे मांडला आहे.

@ eaksharman

Read More

समिक्षा लेखन ३

नेहमीच डोक्याने विचार करु नये

कधी भावनानाही वाव द्यावा

आसुसलेल्या डोळ्यांना

स्वप्नांचा गाव द्यावा

चंद्रशेखर गोखले यांच्या कवितेवर समिक्षा लेखन

यांच्या या चार ओळी साध्या वाटल्या तरी त्यामध्ये जीवनाकडे पाहण्याचा अतिशय कोमल आणि संतुलित दृष्टिकोन दडलेला आहे. माणूस नेहमी तर्क, विचार आणि व्यवहार यांच्या चौकटीत जगत असतो; पण कवी येथे सांगतो की जीवन केवळ बुद्धीने जगायचं नसतं. भावनांनाही तितकाच सन्मान आणि मोकळेपणा मिळायला हवा.

“नेहमीच डोक्याने विचार करु नये” या ओळीतून कवीने आधुनिक जीवनातील कोरडेपणावर सूचक भाष्य केले आहे. सतत हिशोब, शंका आणि तर्क यांच्या आधारे घेतलेले निर्णय माणसाला भावनिकदृष्ट्या रिकामं करू शकतात. म्हणूनच “कधी भावनानाही वाव द्यावा” ही ओळ मनाच्या नैसर्गिक स्पंदनांना स्वीकारण्याचा सल्ला देते. येथे भावना म्हणजे केवळ हळवेपणा नसून संवेदनशीलतेचा स्वीकार आहे.

“आसुसलेल्या डोळ्यांना / स्वप्नांचा गाव द्यावा” या प्रतिमेत कवीची कल्पनाशक्ती आणि आशावाद सुंदरपणे व्यक्त होतो. ‘आसुसलेले डोळे’ ही प्रतिमा अपूर्ण इच्छा, आतुरता आणि जगण्यातील उरलेली आशा दर्शवते. अशा डोळ्यांना ‘स्वप्नांचा गाव’ देणे म्हणजे माणसाला पुन्हा जगण्याची उमेद देणे होय. येथे ‘गाव’ हा शब्द विशेष महत्त्वाचा आहे; कारण तो केवळ स्वप्न नव्हे तर त्या स्वप्नांना आसरा, आपलेपणा आणि विस्तार देतो.

या कवितेची भाषा अत्यंत सहज आणि प्रवाही आहे. अलंकारिक शब्दांचा अतिरेक न करता कवीने थेट मनाला स्पर्श करणारा आशय मांडला आहे. थोडक्यात, ही कविता बुद्धी आणि भावना यांच्यातील समतोल साधण्याचा सुंदर संदेश देते. जगण्यात स्वप्न, संवेदना आणि मनाचा ओलावा जिवंत ठेवण्याची प्रेरणा या चार ओळी वाचकाला देतात.

@ eaksharman

Read More

समिक्षा लेखन २

चंद्रशेखर गोखले यांच्या —

 “सरतेशेवटी....

काही उरत नाही,

तरी माझ्यासारखी माणसं

तो शेवट धरत नाहीत”

या ओळी जीवनाच्या गूढ तत्त्वज्ञानाला स्पर्श करणाऱ्या आहेत. अत्यंत साध्या शब्दांत कवीने मानवी मनातील आशा, जिद्द आणि न संपणाऱ्या जगण्याच्या प्रवृत्तीचे प्रभावी चित्रण केले आहे.

“सरतेशेवटी काही उरत नाही” ही ओळ जीवनाच्या अंतिम सत्याची जाणीव करून देते. माणूस आयुष्यभर नाती, स्वप्ने, संपत्ती, आठवणी यांच्यामागे धावत राहतो; पण शेवटी सर्व काही क्षणभंगुर ठरते. जीवनाचा शेवट रिकामेपणातच विलीन होतो, ही अस्तित्ववादी जाणीव कवीने अत्यंत संयतपणे मांडली आहे.

मात्र पुढील ओळीत कवितेला एक वेगळाच आशय प्राप्त होतो — “तरी माझ्यासारखी माणसं तो शेवट धरत नाहीत.” येथे कवीचा आशावादी आणि जिद्दी स्वभाव प्रकट होतो. अंतिम निरर्थकतेची जाणीव असूनही जगण्यावर प्रेम करणारी, स्वप्नांना कवटाळणारी आणि सतत पुढे चालत राहणारी माणसं समाजात असतात. ही ओळ मानवी मनाच्या अदम्य इच्छाशक्तीचे प्रतीक ठरते.

या कवितेतील विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे तिची अंतर्मुख शांतता. यात आक्रोश नाही, नाट्यमयता नाही; पण जीवनाच्या गाभ्याला भिडणारी गंभीरता आहे. “शेवट धरत नाहीत” हा प्रयोग अत्यंत अर्थपूर्ण आहे. तो केवळ मृत्यू नाकारण्याचा नाही, तर निराशेला शरण न जाण्याचा संकेत देतो.

कवितेची भाषा साधी, प्रवाही आणि सहज आहे. अल्प शब्दांत मोठा आशय व्यक्त करण्याची ताकद ही चंद्रशेखर गोखले यांच्या लेखनाची खासियत आहे. त्यांच्या कवितेत तत्त्वज्ञान आहे, पण ते बोजड नाही; उलट ते वाचकाच्या मनात हळूहळू झिरपत राहते.

एकंदरीत, ही कविता जीवनाच्या अंतिम सत्याची जाणीव करून देतानाच माणसाच्या आशावादी वृत्तीचा गौरव करते. निराशेच्या सावलीतही जगण्याचा धागा न सोडणाऱ्या मनाचा हा अत्यंत संवेदनशील आणि विचारप्रवर्तक आविष्कार आहे.

@ eaksharman

Read More

समिक्षा लेखन १

चंद्रशेखर गोखले यांच्या —

“आकाशभर पाखरं

आणि मुठभर दाणे

आता कोणाला अधिक

तर कुणाला उणे....”

या चार ओळी अत्यंत साध्या वाटल्या तरी त्यामागे जीवनातील विषमता, स्पर्धा आणि अस्तित्वाची वेदना दडलेली आहे. कवीने “आकाशभर पाखरं” या प्रतिमेतून समाजातील असंख्य जीवांचे चित्र उभे केले आहे. प्रत्येकाला जगायचे आहे, उंच भरारी घ्यायची आहे; पण “मुठभर दाणे” ही प्रतिमा साधनसंपत्तीच्या मर्यादित उपलब्धतेकडे निर्देश करते.

कवितेतील मुख्य आशय म्हणजे जीवनातील असमतोल. काहींना भरपूर संधी, संपत्ती आणि सुख लाभते, तर काहींना मूलभूत गरजाही अपुऱ्या पडतात. “कोणाला अधिक तर कुणाला उणे” या ओळीत समाजरचनेतील विषमता अत्यंत प्रभावीपणे व्यक्त झाली आहे. ही केवळ आर्थिक तफावत नसून प्रेम, मान्यता, संधी आणि नशिबातील फरकही सूचित करते.

या कवितेचे सौंदर्य तिच्या अल्पाक्षरीपणात आहे. फार मोठे भाष्य न करता कवी थेट वास्तव मांडतो. “पाखरं” आणि “दाणे” या सहजसुंदर प्रतिमा वापरून मानवी संघर्षाचे तत्त्वज्ञान उलगडले आहे. यात कुठलाही आक्रोश नाही, पण एक शांत वेदना आहे.

कवितेतून समाजातील स्पर्धेची झलकही दिसते. सर्वांना जगण्यासाठी धडपड करावी लागते; परंतु साधने मर्यादित असल्याने प्रत्येकाच्या वाट्याला सारखे काही येत नाही. ही जाणीव वाचकाला अंतर्मुख करते.

एकंदरीत, ही कविता मानवी जीवनातील विषमता आणि संघर्षाचे अत्यंत प्रभावी, सूचक आणि चिंतनशील चित्रण करते. साध्या शब्दांत मोठा सामाजिक आशय व्यक्त करण्याचे सामर्थ्य चंद्रशेखर गोखले यांच्या लेखणीत स्पष्टपणे दिसून येते.

@ eaksharman

Read More

शब्दरंग १

Read More

भावमेघ पुस्तक प्रकाशन

नमस्कार, 10 जानेवारी 2026 रोजी माझ्या भावमेघ ह्या पहिल्या काव्यसंग्रहाचे पुण्यात प्रकाशन झाले. माझ्यासाठी हा सोहळा एखाद्या अपत्यजन्मा सारखा खूप महत्वाचा होता..नवीन ओळख मिळवून देणारा आहे. खरंतर पोस्ट ला थोडा दोन तीन दिवस उशीरच झाला आहे, पण ही phase माझ्यासाठी खूपच नवीन आहे..नव्याने स्वतःशी ओळख झाल्यासारखे वाटते आहे..माझा आनंद, माझे भारलेपण तुमच्या समोर मांडायचे आहे म्हणून ही पोस्ट..

सारस्वतांच्या सोबतीने
सोहळा कवितांचा रंगला
रंगवूनी रसिक मनांना
अंतर्नाद जणू निनादला
कापरापरी उडून वेळ
कसा अचानक संपला
पण स्मृतींच्या रूपाने
मनावर कायम ठसला

असेच काहीसे  वाटते आहे...
देव कधीकधी अशा क्षणांचे दान पदरात देतो, वाटतं खरंच आपण पात्र आहोत का ह्या सगळ्याला... शनिवार पासून सगळीकडून कौतुकाची, प्रेमळ शब्दांची पखरण माझ्यावर होत आहे...मन इतक भरून आलं आहे.
त्याच भरल्या मनाने आईला फोन केला, तिला विचारलं, " मला खूप दडपण आलं आहे... कारण माहित नाही , ह्या सगळ्यासाठी खरंच मी योग्य आहे का.. " तेव्हा तिचे उत्तर फार महत्वाचे होते, "आपण चांगले माणूस असल्याची ही पावती असते, ती स्वीकारून पुढच्या प्रत्येक पावलावर त्याची जाणीव ठेवून जबाबदारी वाढवणारी  असते ही कौतुकाची प्रेमाची थाप..आज तुला ह्या प्रसंगात तुझ्या ज्या चुका , उणिवा किंवा कमतरता दिसत आहेत त्या पुढच्या वेळी तू दूर करण्याचा प्रयत्न कर. पण हा क्षण अभिमानाने जग, तो तुझा स्वतःचा आहे."

मी लहानपणा पासून आईबाबांना कोणतही काम करताना सचोटी आणि  प्रामाणिकपणे करताना पाहिलं आहे..ते अंगीकारण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न करते आहे. तुमच्या सगळ्यांच्या शब्दांनी खूप भारावून गेले आहे. ... धन्यवाद सर्वांचे.. देवाचे सर्वात जास्त आभार कारण मी ह्या सर्व सोहळ्याचा भाग असण्याची सुतराम शक्यता नव्हती.

मी साधारण कॉलेज मध्ये असल्यापासून माझ्या भावना कवितेत मांडते आहे, फक्त माझ्या आणि माझ्या जवळच्या मैत्रिणींमध्ये माहित असलेली ही गोष्ट, मी साधारण 2013 पासून फेसबुक, ब्लॉग आणि विविध social media platform वर हळूहळू मांडायला लागले. मी छंदोबद्ध कविता लिहिलेल्या नाहीत..बऱ्याचश्या कविता मुक्तछंदात आहेत.. माझ्या मनातील विचार मांडायचा केलेला प्रयत्न आहे..माझ्या नवऱ्याने दिपक सावंत Deepak Sawant ह्याने फार आग्रहाने आणि कौतुकाने हा कवितासंग्रह प्रसिद्ध केला आहे.. माझा पहिला स्वतंत्र काव्यसंग्रह..ह्याआधी माझ्या कविता 3 वेगवेगळ्या प्रातिनिधिक काव्यसंग्रहातून छापून आल्या आहेत, एक दोनदा कथाही छापून आल्या आहेत..

गीतकाव्य ह्या पुस्तकाच्या निर्मिती दरम्यान सतीश दादा आणि परेश दादा ह्यांनी सुद्धा माझ्या पुस्तक निर्मितीसाठी आग्रह धरला होता. त्यांचेही आभार. Sateesh Ranade  Paresh Koli
माझ्या काव्यसंग्रहाचे मुखपृष्ठ माझ्या धाकट्या लेकीने प्राची दिपक सावंत( वय वर्ष 13) हिने काढले आहे..thank you Prachi.. Love you प्राची आणि पूर्वा..

पुस्तकाची उत्तम प्रस्तावना ज्येष्ठ साहित्यिक Satish Solankurkar  सोळांकुरकर सरांनी लिहिली आहे त्यांचेही आभार... आणि पुस्तकाच्या पाठी लिहिलेली मा प्रा कविवर्य अशोक बागवे सरांची पाठराखण म्हणजे साक्षात देवी सरस्वतीचा आशीर्वाद आहे.. Ashok Bagwe सर धन्यवाद...

गीतकाव्य आणि भावनांची चंची ह्या दोन काव्यसंग्रहासोबत पुण्यात 10 जानेवारीला भावमेघ चे प्रकाशन झाले.. अंतर्नाद काव्यमंच ह्यांनी Velvet Kavisha Publications  Varsha Vishal Thukrul  सोबत फार सुंदर सोहळा आयोजित केला होता..दोन्ही संस्थांचे आभार..

आणि माझी आई Shilpa Samant , माझा दादा Harshad Samant आणि माझे सगळे जिवलग जे मनात इच्छा असूनही उपस्थित राहू शकले नाहीत त्या सगळ्यांचे आभार.. माझ्या बाबांना मी सर्वात जास्त miss करते आहे..त्यांचे आशीर्वाद सदैव माझ्या पाठीशी आहेत..ते जाणवतात.🙏
आणि माझ्या सर्व जवळच्या मित्रमैत्रिणी, हितचिंतकाचेही आभार, सदिच्छा पाठीशी असल्याशिवाय कोणतेही कार्य पूर्ण होत नाही..

आणि भावमेघ बरोबर प्रकाशित झालेल्या भावनांची चंची या काव्यसंग्रहाच्या कवयित्री Saru Pawar ताई तुमचेही अभिनंदन..आणि गीतकाव्य ह्या प्रातिनिधिक काव्यसंग्रहात समाविष्ट 26 कवी कवयित्रींचेही अभिनंदन...
आणि माझे माहेरचे सर्व सामंत कुटुंबीय, आजोळचे नाईक कुटुंबीय आणि सासरचे सावंत कुटुंबीय ह्या सर्वांचे आभार

माझ्या काव्यसंग्रह प्रकाशित झालेला आहे, ज्यांना वाचायची इच्छा असेल त्यांनी नक्की कळवा. वाचून आवर्जून अभिप्राय द्या..
इतक्या उघडपणे अभिमानाने माझ्या कविता मिरवताना फार छान वाटलं..धन्यवाद @Deepak Sawant.
मेघना

https://www.facebook.com/meghanadeepaksawant

Read More

S. N. Inamdar

S. N. Inamdar (6th May 1945 - 18th July 2024)

eminent tax consultant, advocate and designated senior counsel of the Bombay High Court

the Income Tax Appellate Tribunal carried a feature about him in their magazine. I am giving the link in the next tweet.

https://itatonline.org/digest/articles/my-lineage-how-i-was-moulded-an-inspiring-journey-of-s-n-inamdar-senior-advocate/

Read More

शब्दरंग

सकाळी वॉकला गेले असता वॉकिंग  ट्रॅकवर एक आजी दिसल्या. समोरुन येताना दिसल्या त्याच क्षणी मला यांच्या बद्दल कुतूहल वाटले. वयाच्या मानाने लहान वगैरे काही दिसत नव्हत्या पण वयाला लाजवेल एवढा उत्साह मात्र नक्की होता.

 वेशभूषा नक्कीच तरुणांसारखी होती. सर्वप्रथम त्यांना पाहिल्यावर या वॉकिंगला आल्या आहेत की ट्रीपला हेच लक्षात येईना.

     ट्रॅक पॅन्ट, टी-शर्ट, गॉगल आणि कॅप.. तयारी तर सगळी ट्रीपला निघाल्यासारखीच होती. त्यांचा फोटो काढण्याची मनोमन इच्छा झाली. पण त्यांना हे आवडेल की नाही? फोटो साठी कसे विचारावे .... असा विचार करत मी पुढे चालू लागले. थोड्यावेळाने गणपती मंदिराजवळ थोडावेळ बसून परत एखादा राऊंड मारावा असा विचार करून मी गणपतीच्या मंदिराजवळ आले तर समोरच आजी उभ्या. स्वतःहून माझ्याशी काहीतरी बोलल्या. संवादाचा हाच धागा पकडत मी त्यांना विचारले, " आजी, वय काय हो 

तुमचे? "

      खरे तर त्यांच्याकडे बघून त्यांना आजी म्हणावं की नाही हाच प्रश्न होता. " सांगा बर किती असेल? "..... आजींनी मलाच प्रतिप्रश्न केला. "तुमचा उत्साह बघून नक्की तुमचे वय कळत नाहीये म्हणूनच विचारते आहे ".... असे मी म्हणताच...." 81 "... आजी उत्तरल्या.

      वयाच्या 81 व्या वर्षी इतका उत्साह! 

 "आजी, तुमचा एक फोटो काढायचा होता. काढू का?".... मी विचारले.

 तसे खुश होत आजी म्हणाल्या," अरे वा... काढा की. कुठे उभी राहू सांगा. "

 मी म्हणाले... " वॉकिंग  ट्रॅकवर उभ्या रहा." 

 तर आजी म्हणतात कशा.... " अहो, थांबा.. थांबा. जरा केस नीट करते आणि घाम पुसते. "

 बोलता बोलता आजींनी रुमालाने चेहऱ्यावरचा घाम पुसला आणि केस व्यवस्थित केले.

 डोळ्यावर पुन्हा गॉगल चढवला आणि डोक्यावर कॅप. त्यादिवशी मी नेमकी चष्मा घरी विसरले होते. त्यामुळे फोटो काढताना मलाच थोडी सर्कस करावी लागली. मी म्हणाले... "आजी, माझे मिस्टर फोटो छान काढतात. इथेच कुठेतरी ट्रॅक वर फिरत आहेत. " तर म्हणतात कशा...  "अहो,मग शिट्टी मारा की... येतील ते लगेच."

 असे म्हणून त्या स्वतःचा हसू  लागल्या. आजींच्या आतले खट्याळ लहान मूल अजूनही जागे होते.

     फोटो काढून झाल्यावर मला म्हणाल्या,  "आता हा फोटो मला कसा मिळणार? "

 मी तुमचा फोन नंबर द्या म्हणाल्यावर लगेच माझे नाव आशा शहा आहे म्हणाल्या व मोबाईल नंबर सांगितला. मी काढलेला त्यांचा फोटो बघून तो कसा क्रॉप केला पाहिजे वगैरे सूचना द्यायला आजी विसरल्या नाहीत.

 पाच-दहा मिनिटांच्या भेटीमध्ये आजींनी स्वतःबद्दल बरीच माहिती सांगितली. तरुणपणी प्राध्यापक असणाऱ्या आजी पंधरा-वीस  वर्षे अमेरिकेत राहून आल्या होत्या. 

" आयुष्यात मी बराच स्ट्रगल केला आहे ".... हे सांगायला आजी विसरल्या नाहीत. 

 म्हणजे आजींचं आयुष्य अगदी सरळ साधं नव्हतं तर. पण तरीही आजींनी स्वतः मधलं लहान मूल जपलं होतं हे त्यांच्या वागण्या बोलण्यातून कळत होते.

 तरी मला आता पहिल्यासारखे काम जमत नाही म्हणाल्या. 

 मी काही म्हणण्यापूर्वीच " तुम्हाला भेटून छान वाटले. नवीन ओळख झाली. ".... असे आजींनी मलाच सांगितले.

 खरे तर आजींना भेटून माझी दिवसाची सुरुवात छान झाली होती. 

 पुन्हा भेटण्याचे आणि आजींविषयी मी लिहिलेली पोस्ट त्यांना पाठवण्याचे आश्वासन देऊन मी त्यांचा निरोप घेतला.

 आजींकडे बघून... Age is just a number... याचा  प्रत्यय आला. 

 म्हातारपण असावं तर आजींसारखं असं मनातल्या मनात म्हणत मी घरी आले.

 त्या दिवशी दिवसभर राहून राहून सारख्या आजी डोळ्यासमोर येत होत्या. 

 आपल्या संपर्कात आलेला प्रत्येक माणूस आपल्याला नक्कीच काहीतरी देऊन जातो हे नक्की.

©️®️स्मिता मुंगळे.

https://www.facebook.com/groups/1946889225528503/permalink/4170864676464269/

Read More

बातमी

Read More

साहित्य

साहित्य मनोरंजनाच साधन नसतं ! साहित्य समाजाचा आरसा असतो!

विद्या

#vidyamslife

Read More

बातमी २

 

Read More

बातमी

Read More

कविता

ही दरी

धुक्याचे तळे जणू अनिवार

सांडला केशरी कुंभ

उठे झंकार

कोवळ्या तृणांना जणू उन्हाचे डोळे 

उमटले कळीवर 

पाय दवाचे... ओले...

मी ओंजळ माझी 

रितीच घेऊन आलो

जाताना...

ओंजळ रितीच ठेवून गेलो

ओंजळीत आल्या गेल्या श्रेयांवरती

पण... पुसट... कोवळे

नाव कोरूनी गेलो....

न सांगताच तू

मला उमगते सारे

कळतात तुलाही

मौनातील इशारे

दोघांत कशाला मग शब्दांचे बांध

'कळण्याचा' चाले

'कळण्याशी' संवाद...

मी तुझ्या घराशी

खरेच होतो आलो

थबकलो... जरासा....

क्षणात मागे फिरलो

किती दूर पोचलो सर्व तोडूनी धागे

क्षण वळून पहिले....

.... तुझा उंबरा मागे!

वठलेल्या फांद्या होत्या

परवा... परवा...

आभाळ कोरडे होते

परवा... परवा... 

नादला एकदा आषाढाचा 'झाला' 

झाडांतून हिरवा

पाऊस दाटून आला

शेवटी भेटलो होतो

आपण येथे

ह्या इथेच वळले

दुरावणारे रस्ते

तेव्हा मी फिरलो इथेच येता येता 

पण आज थबकलो येथे...

जाता.... जाता... 

तू वेध घेतला 

आणि साधला नेम

ह्या क्षणापूर्वी तर

होते सारे क्षेम

झाले ते झाले.... एक कळेना फक्त

का तुझ्याही कालाजातुनी झिरपते रक्त?

आकाश तरंगे

उंचावरती दूर 

मातीच्या हृदयी 

झुरणीचे काहूर 

जाणून घेउनी अतृप्तांचे हेतू

कोसळता पाऊस

झाला मिलनसेतू

सुधीर मोघ्याच्या 'लय' ह्या काव्यसंग्रहातून

http://malabhavalelyakavita.blogspot.in/2010/07/blog-post_17.html

Read More

विचार

Read More

स्वामी विवेकानंद

सध्या स्वामी विवेकानंद यांचे भारतीय व्याख्याने वाचनात आहे. मद्रास येथील "भारताचा भावी काळ" हे व्याख्यान वाचले. खरंतर स्वामीजींचे प्रत्येक व्याख्यान सकारात्मक विचार  प्रदान करणारे आहे. भारताचा भावी काळ यात स्वामीजी म्हणतात, 

" जेव्हा अशी एखादी प्रभावी व्यक्ती निर्माण होते तेव्हा तिच्या व्यक्तिमत्त्वामुळे तिचे विचार आपल्यापैकी पुष्कळांच्या मनात उत्पन्न होतात व अशाप्रकारे आपण सामर्थ्यसंपन्न होतो. संघटना ह्या एवढ्या शक्तिशाली, कशामुळे होत असतात ? संघटना ही काही जड वस्तू नव्हे. उदाहरणच द्यावयाचे तर, चार कोटी इंग्रज लोक येथील तीस कोटी लोकांवर राज्य कसे करू शकतात ? याचे मानसशास्त्रीय स्पष्टीकरण कसे कराल ? हे चार कोटी लोक आपली इच्छाशक्ती एकत्र करतात व त्यामुळे अपार सामर्थ्य निर्माण होते, आणि तुम्हा तीस कोटी लोकांपैकी प्रत्येकाची इच्छाशक्ती वेगवेगळ्या रीतीने कार्य करीत असते. म्हणून, भारताचे भवितव्य उज्ज्वल करण्याचे रहस्य संघटना, शक्तिसंचय व इच्छाशक्तीचे परस्पर सहकार्य यांतच साठलेले आहे.

याच वेळी ऋग्वेदातील पुढील अपूर्व मंत्र माझ्या मनात येत आहे:

सं गच्छध्वं सं वदध्वं सं वो मनांसि जानताम्

देवा भागं यथा पूर्वे ..." (१०-१९१-२)

हा मंत्र आपल्याला सांगतो, "तुम्ही सर्वजण मनाने एक व्हा, तुमचे विचार एक असोत, कारण विचाराने एक असल्यामुळेच पूर्वी देव यज्ञातील हविर्भाग घेऊ शकत असत. मनुष्याकडून उपासना ग्रहण करण्यास देव योग्य होते, कारण ते एका विचाराचे होते". मनाने एक होणे यात समाजाच्या स्थैर्याचे रहस्य आहे. आणि जर तुम्ही आर्य-द्रविड, ब्राह्मण- अब्राह्मण यांसारख्या क्षुल्लक प्रश्नांवरून कलह माजवीत बसाल, तर भारताचे भविष्य घडविण्यासाठी आवश्यक असलेल्या शक्तिसंचयास तुम्ही मुकाल. कारण, लक्षात ठेवा की, भारताचे भविष्य सर्वस्वी ह्या गोष्टीवरच अवलंबून आहे. इच्छाशक्तींचे संमीलन, त्यांचे परस्पर सहकार्य व त्यांचे केंद्रीकरण हेच रहस्य होय."

बहुत काय लिहीणे..४ मे ऐतिहासिक परिवर्तनाची नांदी असल्याचा दिवस आहे. गंगा - गंगासागर- माँ काली-अनन्य भक्त ठाकूर- माँ शारदा, स्वामीजी, या साऱ्या आणि सार्धशती वर्ष असणाऱ्या वंदे मातरम् या महामंत्राची संपूर्ण शक्ती एकवटली आणि क्रांतिभूमीतून परिवर्तन अद्भुत अविस्मरणीय ठरले आहे.. जय माँ..🚩🙌

-  सर्वेश फडणवीस

https://www.facebook.com/sarvesh.fadnavis

Read More

पालकत्व

*पालकांचे मार्गदर्शन - भाग २२*

_लहान मुलांच्या बलात्काराच्या घटना आणि पालकांची जबाबदारी._

लहान मुलींवरील लैंगिक अत्याचार हा केवळ गुन्हा नाही, तर एक गंभीर मानसशास्त्रीय आणि सामाजिक समस्या आहे. भारतात बाल लैंगिक अत्याचाराचे प्रमाण चिंताजनकरीत्या जास्त आहे आणि अनेक घटना अजूनही उघड होत नाहीत, कारण भीती, लाज आणि सामाजिक दबाव यामुळे मुलं बोलत नाहीत .

मानसशास्त्रीय दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, अशा घटनांचा मुलींच्या मनावर खोल परिणाम होतो. त्यांना भीती, अपराधीपणा, कमी आत्मसन्मान, आणि दीर्घकालीन मानसिक आजार जसे की डिप्रेशन किंवा चिंता निर्माण होऊ शकते . 

अनेक वेळा मुलांना काय घडत आहे हे समजतही नाही, कारण त्यांची समज विकसित झालेली नसते. त्यामुळे ते स्वतःला दोष देतात किंवा शांत राहतात.

बहुतांश अत्याचार करणारे लोक अपरिचित नसतात, तर ओळखीचे, नातेवाईक किंवा विश्वासातील व्यक्ती असतात. त्यामुळे धोका बाहेरच नाही, तर घराच्या किंवा परिचित वातावरणातही असू शकतो . हे पालकांसाठी एक महत्त्वाचा इशारा आहे.

पालकांची जबाबदारी येथे अत्यंत महत्त्वाची ठरते. सर्वात आधी, मुलांशी खुलेपणाने संवाद ठेवणे गरजेचे आहे. “गुड टच” आणि “बॅड टच” याबद्दल योग्य वयात समजावून सांगणे आवश्यक आहे. संशोधनात दिसते की अनेक पालक या विषयावर बोलण्यास टाळाटाळ करतात, त्यामुळे मुलं असुरक्षित राहतात .

तसेच, मुलांच्या वागण्यात अचानक बदल, भीती, एकटे राहण्याची इच्छा किंवा कोणत्या व्यक्तीपासून दूर राहण्याचा प्रयत्न दिसल्यास पालकांनी ते गंभीरपणे घ्यावे. मुलांना दोष देण्याऐवजी त्यांना सुरक्षित वाटेल असे वातावरण तयार करणे महत्त्वाचे आहे.

शेवटी, पालकांनी केवळ संरक्षणच नाही तर विश्वासाचे नाते निर्माण करणे गरजेचे आहे. मुलांना हे जाणवले पाहिजे की काहीही घडले तरी ते मोकळेपणाने सांगू शकतात. जागरूक पालकत्व हेच अशा घटनांना रोखण्याचे सर्वात प्रभावी साधन आहे.

धन्यवाद!

*©️ राकेश वरपे | मानसशास्त्र तज्ज्ञ*

#parentingtips #nasrapurvictim #rakeshvarpe

Read More