Monday, April 13, 2026

आशा ..

दिल है छोटा सा
छोटी सी 'आशा'
​सात सुरों के आंगन में, 
यही नाम तो था 
प्यारा सा।

कभी चंचलता
कभी सादगी 
वो चेहरा मानो 
नाज़ुक फूलों का
पाला था

वो नन्हीं जान 
बड़ा हौसला 
लेकर चली थी 
हथेली पर 
बालिवुड के इस 
महाकुंभ ने
उसको झट 
पहचाना था

​वो "झुमका गिरा रे 
बरेली के बाज़ार में"
की खनक निराली,
उस "दम मारो दम" की 
मस्ती दुनियाभर ने
खूब सराही थी

कैबरे डिस्को 
ठुमरी दादरा 
हर रंग में खुद को 
ढाला था
"पिया तू अब तो आजा" 
कह कर, 
हर महफ़िल को 
खूब संभाला था

​कभी "इन आँखों की 
मस्ती के" मस्ताने 
हज़ारों देखे थे 
तो कभी "दिल 
चीज़ क्या है" में, 
वफ़ाओं के क्या खूब 
नज़ारे बोए थे 

जब "चुरा लिया है 
तुमने जो दिल को" 
गुनगुनाया था,
हर जवां दिल को
धड़कना जैसे, 
उस गीत ने ही 
तो सिखाया था।

​वो "परदे में रहने दो"
का अंदाज़ अब 
कहीं खो गया,
"रात अकेली है" 
गाते-गाते, जैसे 
सूरज सो गया।

"दो लफ्जों की है
दिल की कहानी" 
कह कर वो 
चुप हो गईं,
न जाने कितनी 
अनकही बातें,
वक्त के गर्त में 
खो गई।

बर्मन दा की 
धुनों पर जब जब 
इस आवाज़ ने 
सुर की चादर 
तानी थी
बन गई हर प्रेमी के 
दिल की, वो अमर 
प्रेम कहानी थी

"मेरा कुछ सामान" 
मांगती वो आवाज़, 
न जाने क्यों अचानक 
खामोश हो गई,
संगीत की दुनिया की 
छोटी सी 'आशा'
शायद मां की गोद में 
जाकर सो गई....
स्त्रीrang - सुजाता #RIPLegend #PadamShree #guinessbookofworldrecords 
#ashabhosle #merakuchsaman #emotions #April2026 #sahityatak #azeebdastanhaiyeh Akb #Song #dolfzonkihaidilkikahani #hindipoet

आठवण

बेवारस, बापाचं नाव माहीत नाही अशा लक्ष्यासाठी लहानपणी आई मधु कांबीकर अंगाई म्हणते. ती चित्रपटाच्या शेवटी दुःखाच्या क्षणी पुन्हा दोन कडव्यांनी मी बांधली. एकूण तेरा दिवस बॉम्बे स्टुडिओमध्ये आम्ही रेकॉर्डिंग केलं. आशाताईंचं दररोज येणं. दहा ते पाच. माझी सगळ्यात अधिक गाणी आशाताईंनी आणि रवींद्र साठेंनी गायलेली आहेत.

तिकडे दूर काचेच्या स्टुडिओत आशाताई गाताहेत. आम्ही सांगता येत नाही इतके आनंदी. रेकॉर्डिंगच्या घरात शेवटच्या दोन ओळी थांबल्या. आता रिटेक नाही, असे म्हणतानाच हे काय ? आम्ही ताईंकडे गेलो. डोळ्यांत अश्रू. म्हणाल्या, 'कवी इतकं इतकं छान दुःखाचं गाणं लिहायचं नसतं.'
**************************
मी गाताना गीत तुला लडिवाळा
हा कंठ दाटुनी आला

मी दुःखाच्या बांधून पदरी गाठी
जपले तुज ओटीपोटी

आयुष्याला नको काजळी काळी
ईश्वरा तूच सांभाळी

झुलता झोका जावो आकाशाला
धरतीच्या टिळा भाळाला.

**************************

Fb page : ना.धों.महानोर 

आठवण

आशा भोसले यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली. एकूणच मंगेशकर कुटुंबाशी दुर्गमहर्षी गो.नी.दाण्डेकरांचे अतिशय स्नेहाचे नाते होते. गोनीदांनी आशाताईंविषयी आणि आशाताईंनी त्यांच्याविषयी फार सुंदर लेखन केलेलं आहे. 'आप्पांनी मला जाणलं होतं' या वडीलकीच्या भावनेनं आशाताई गोनीदांविषयी भारावून, कृतज्ञतेने सांगत राहतात. त्यांच्या पहिल्या भेटीविषयी त्या 'निरपेक्ष स्नेही' या गोनीदांवरील लेखात लिहितात, 

आमच्या मीनाताईच्या लग्नात आप्पांची-माझी पहिली भेट झाली. तसे आप्पा बाळ- म्हणजे हृदयनाथकडं यायचे. पण त्यांना लांबूनच बघायची मी. त्यांच्याशी बोलले नव्हते कधी. मग एक दिवस मी हृदयनाथला विचारलं,
 "बाळ, कोण रे ते?"
त्यावर तो म्हणाला,
 "आप्पा दांडेकर..."
 "ज्यांची कादंबरी मी वाचते आहे, तेच का हे?"
तर त्यानं 'हो' असं सांगितलं.

तर मीनाताईचा रुखवत बघण्यासाठी मी जयप्रभा स्टुडिओच्या ऑफिसात गेले होते. तिथे आप्पा बसले होते. मग माझी ओळख मीच करून दिली. त्यांना म्हटलं,
 "माझं नाव आशा भोसले. मला तुमचं लिखाण फार आवडतं."
त्यांनी नमस्कार केला आणि ते हसले.
 त्यांच्या हसण्याची एक विशिष्ट पद्धत होती. उंच हसायचे. प्रसन्न वाटायचं. मी त्यांना म्हणाले,
 "तुम्हाला एक प्रश्न विचारू का? मला सांगा, 'कुणा एकाची भ्रमणगाथा'मधली यशोदा खरी, की खोटी? ती आहे का अजून?"
आप्पा पुन्हा एकदा त्यांच्या पद्धतीनं जोरात हसले. 
ही आमची पहिली ओळख.
 - आशा भोसले.

गोनीदा आशाताईंबद्दल लिहितात - 
"ती ज्वालामुखीसारखी आहे. वर हिरवळ बहरलेली. आंत असह आग. दिसतं, ऐकूं येतं, तें काही तिचं खरं रूप नव्हे. तिच्या हलक्या फुलक्या गीतांवरून कुणी तिची परीक्षा करू नये. 

...ही अशी मनस्वी उदार, अतिशय सरळ स्वभावाची, मनीं उभं राहिलं, तें कुणाच्याही विरोधाला न जुमानता करून टाकणारी, बहुधा नेहमीच कशात तरी हरवलेली. दुसऱ्याच्या दुःखानं दुःखी, सुखानं सुखी--
   परवा मला म्हणाली,
   "आप्पा, हें काही खरं नाही. पत्रांत धडपणी सगळं लिहितां येत नाहीं. लिहायला बसावं, तर मनांत असलेलं मागंच रेंगाळतं."
   "आता त्याला उपाय काय?"
   "दोन टेपरेकॉर्डर ठेवायचे. एक तळेगांवी. जें मनांत आलं, ते सगळं इथं बोलायचं. टेप तळेगांवी धाडायचा. मग तुम्ही तिथं बोलायचं. ती इथं आणून वाजवायची."
   या वेड्या मुलीचं कांहीं सांगता येत नाही.
   एखादे दिवशी गाडी घेऊन तळेगांवी यायची. म्हणायची,
  "टेपरेकॉर्डर आणलाय्, आप्पा!"
   म्हणजे मधुकऱ्याला भेट दिलेला हत्ती!

 - गोपाल नीलकण्ठ दाण्डेकर. ('मर्मबन्धांतली ठेव')

गीत आणि प्रतिक्रिया

गीत @ https://youtu.be/615uBOyQ7lE?si=pEdjHcIQ3eBnQ-uF



आपली ओळख नाही. फेसबुक मैत्रीही नाही. पण हे भावगीत एवढे आवडले की प्रतिक्रिया दिल्याशिवाय राहवले नाही.
हे भावगीत वाचताना मनाला एक विलक्षण शांतता आणि तृप्तीचा अनुभव येतो. मंजिरी जोशी यांच्या लेखणीतून उतरलेले हे शब्द केवळ कविता नसून एका समाधानी मनाचा आरसा आहेत.
या गीतावर आधारित माझी काही मते आणि प्रतिक्रिया:
१. शब्दांतील मौन आणि भावपूर्णता
कवितेची सुरुवातच खूप प्रभावी आहे. "तुझी भेट होता मुके शब्द झाले" या ओळीतून भेटीचा तो क्षण शब्दांच्या पलीकडचा असल्याचे जाणवते. जेव्हा मन पूर्णपणे भरून येते, तेव्हा शब्द अपुरे पडतात, हे सत्य लेखिकेने अतिशय हळुवारपणे मांडले आहे.
२. निसर्ग आणि भावनांचा सुरेख संगम
नभाची ओढ, सांजवेळ आणि धरणीची 'अबोली भाषा' या प्रतिमांचा वापर करून मानवी भावनांना निसर्गाशी जोडले आहे. "मुकी वेळ ती तार छेडून गेली" ही ओळ मनातील सुप्त तारा कशा छेडल्या गेल्या, याचे सुंदर चित्रण करते.
३. कृतार्थतेचा परमोच्च बिंदू
शेवटच्या कडव्यातील ओळी मनाला स्पर्श करून जातात:
मिळाले मला सर्व जे जे हवे ते
सौख्यातुनी चांदणे मोहरले
आयुष्यात जे हवे होते ते सर्व मिळाल्याचा जो कृतार्थ भाव (Sense of Fulfillment) आहे, तो या ओळींतून स्पष्टपणे जाणवतो. सुखाची तुलना 'मोहरलेल्या चांदण्याशी' करणे हे अत्यंत कल्पक आणि सकारात्मक आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर...
हे गीत म्हणजे केवळ शब्दांची मांडणी नसून, आयुष्यातील एका तृप्त वळणाचे सादरीकरण आहे. मंजिरी जोशी, तुमच्या शब्दांतील ही प्रसन्नता आणि गांभीर्य वाचकाला एका वेगळ्याच भावविश्वात घेऊन जाते.
तुमच्या पुढील लेखनासाठी खूप खूप शुभेच्छा!
#अभिप्राय #मराठीसाहित्य #भावगीत #तृप्ती

https://www.facebook.com/suresh.kulkarni.1426

Saturday, April 11, 2026

Friday, April 10, 2026

आई

आई

पहाटेचा पारिजात तशी माझी आई, 
घरदार आनंदाने दरवळत राही !

ज्ञानेशाची गोड ओवी तशी माझी आई, 
गोडी आईच्या पान्ह्याची अमृताला नाही !

चंदनाचा देह डोळा तेवते समई, 
कष्ट करिते अपार कधी कष्टी नाही !

पाहताच आई बालपण जागे होई, 
वेदमंत्राहून थोर भाबडी अंगाई !

कोटी कोटी देवाहून थोर एक आई, 
म्हणून का विठ्ठलाला म्हणती विठाई !

जयचंद्र ल. गुरव