समिक्षा लेखन ५

वाटते तितकी साधी नसते

ही दिवस ढळण्याची वेळ

कुणाला दिसेनासं होण्याची घाई

आणि आपल्या जीवाशी खेळ

चंद्रशेखर गोखले यांच्या कवितेच समिक्षा लेखन

चंद्रशेखर गोखले यांच्या या चारोळीत संध्याकाळ ही केवळ दिवस संपण्याची वेळ राहत नाही, तर ती मानवी आयुष्यातील भावनिक अस्थिरतेचे आणि नात्यांतील हरवण्याचे प्रतीक बनते. “वाटते तितकी साधी नसते / ही दिवस ढळण्याची वेळ” या ओळींमधून कवीने अत्यंत साध्या प्रतिमेतून गहन अर्थ उलगडला आहे. दिवस मावळणे म्हणजे फक्त प्रकाश कमी होणे नसून, कुणाच्या आयुष्यातून कुणी हळूहळू दूर जाण्याची वेळ असते, अशी जाणीव या कवितेत प्रकर्षाने दिसते.

“कुणाला दिसेनासं होण्याची घाई / आणि आपल्या जीवाशी खेळ” या ओळींत मानवी नात्यांतील अस्वस्थता आणि आतल्या वेदनेचा उत्कट आविष्कार आहे. एखादी व्यक्ती दूर जात असताना तिची घाई दिसते, पण त्या प्रक्रियेत दुसऱ्याच्या मनावर काय परिणाम होतो, याची तिला जाणीव नसते. “जीवाशी खेळ” हा शब्दप्रयोग भावनिक तडफड आणि असहायता प्रभावीपणे व्यक्त करतो.

या चारोळीचे वैशिष्ट्य म्हणजे तिची सूचकता. कुठेही मोठमोठे शब्द नाहीत, अतिनाट्य नाही; पण प्रत्येक ओळ मनात खोल उतरते. संध्याकाळच्या प्रतिमेतून कवीने विरह, एकाकीपणा आणि नात्यांच्या नाजूक अवस्थेचे अत्यंत संवेदनशील चित्र रेखाटले आहे. कमी शब्दांत मोठा भावार्थ मांडणे, ही चंद्रशेखर गोखले यांच्या लेखनाची ताकद या चारोळीत पुन्हा जाणवते.

@ eaksharman