Wednesday, March 18, 2020

वपु विचार

स्वत:चेच सांत्वन स्वत:चे करायची वेळ आली कि समजावे एकटेपणाचे ढग आपल्यावर घुमू लागलेत.
आभाळ शांत झालंय.निरभ्र झालय.फिकट झालंय…
पण आभाळ कधी एकाच रंगावर स्थिर राहिलंय का?
ढग येतात,जातात, वादळं उठतात,आभाळ काळवंडून येतं, पाउस पडतो...

रंगांची उधळण सर्वात जास्त कोण करत असेल तर ते म्हणजे आभाळ नि
भावनांच्या रंगांची सर्वात जास्त कोण करत असेल तर ते म्हणजे माणसाचे मन.
माणूस कधी कधी पूर्ण भरलेला असतो तर कधी पूर्ण रिता असतो.दोन्ही स्थितीत चंचलता असते.या दोघांच्या मध्ये असते ते स्थैर्य.

जास्त असले कि ते गमावू हि भीती आणि कमी असले तर काहीच नाही हि कुरकुर.या गोष्टी शांत जगू देत नाहीत.
स्थैर्यात जगणारी माणसं तशी कमीच असतात.सापडतात ती हि वृद्ध झालेली, काही वयाने तर काही मनाने.
बहुतेकदा घालवलेल्या आयुष्यात काही चुका आपण किती नकळत केल्या आणि उगाच केल्या याचा उलघडा झालेली....
आता त्यावर काहीच उपाय नाहीयेय,वेळ निघून गेलीय अशी जाणीव झालेली...आणि म्हणून शांत झालेली....

जन्मासोबत प्रवास सुरु होतो,सुरु केलेला प्रवास कुठे संपणार हे माहित नसतं...वाटा-वळणे घेत घेत आयुष्य अश्या ठिकाणी आणून सोडतं कि ज्याचा स्वप्नातही कधी विचार केला नव्हता....
क्षणाक्षणाला क्षण रंग बदलतो,आयुष्य कात टाकतं...सुख असो वा दु:ख.ते त्या क्षणासोबत क्षणाने जुनं होत जातं...

आयुष्य हे मानवी अंदाजाच्या मुठीत कधीच मावले नाही...ते विशाल असतं...समजायला उमजायला कठीण.....
व. पु....

#वपु #vapu

Sunday, March 15, 2020

मुलांचं शिक्षण

#विजयखाडिलकर 
जुनंच, परत एकदा, 
६ फेब्रुवारी २०१५ चे विचार   ...
घडंण  ..
असं होऊ नये खरं तर, मुलांचं शिक्षण आणि आपल्या इच्छेनुसार त्यानां विविध छंद जोपासायला लावतानां!

आपल्या लेकाला/लेकीला अभ्यासाशिवाय अनेक खेळात, गोष्टीत प्राविण्य मिळालंच पाहिजे. हे दिवस त्याने फक्त शिकलच पाहिजे, जराही वेळ फुकट घालवता नये.

आम्हाला ह्यातल काहीही करता आल नाही इच्छा असुनही

आज आम्हाला काही कमी नाही आणि आमची कितिही खर्च करायची तयारी आहे.

आम्ही त्याची प्रत्येक डिमांड लगेच पुरी करतो, आणि आमची अपेक्षा त्यानेच  पुर्ण करायचीये एकुलता एकच तर आहे!

या आणि अशा इच्छांमधे त्या लहानग्याची खरंच घुसमट होते.

आपल्याच मुलगा-सुन किंवा लेक-जावयाला आई-वडिल काही सांगतील तर 'तुमचा काळ वेगळा होता, आणि आम्ही नाहिका तुमच्याच इच्छेनुसार वागलो तेव्हां' असा प्रश्नही गर्भित असतो मुलांच्या नजरेत!

आम्ही मात्र आमच्या मुलींना दरवर्षी चांगल्या मार्कांनी उत्तीर्ण होणं एवढीच सक्ती केली आणि उच्च शिक्षणही त्यांच्या आवडीनुसारच दिलं.

https://www.facebook.com/vijay.khadilkar.96

Friday, March 13, 2020

श्रीरंग

श्रीरंगात रंगले
.
रंगले रंगात कितीदा,
पुसून गेले ते परी,
रंगवी तुझ्याच रंगी,
रंगपंचमी ती खरी।
अनंगरंगा मागणे हे,
हे मुरारी श्रीहरी,
रंगवी तुझ्याच रंगी,
रंगपंचमी ती खरी।
जीवनाचे वस्त्र हे,
भक्तिभाव हा उरी,
श्रीरंगात रंगले,
रंगपंचमी ती खरी।

हे मुरारी, श्रीहरी, तुझ्याच रंगात माझ्या जीवनाचे वस्त्र रंगव अशी आळवणी करावीशी वाटतेय. कोण तो श्रीहरी? खरंच असा कुणी आहे? मुळात मी कोण आहे? का मी रंगपंचमीची आणि तीही खऱ्या खऱ्या अपेक्षा करतेय?

खरंच कोण आहे मी? गोकुळातली कोणी गवळण? कोण होत्या गोकुळातल्या गवळणी आणि त्या श्रीकृष्णकडून रंगवून घेण्यात का स्वतःला धन्य मानीत? एकनाथ महाराज म्हणतात, त्या जाण वेदगर्भीच्या श्रुती।

होय! त्या श्रुती होत्या. नेती नेती म्हणत माघारी फिरलेल्या गोपींच्या रूपाने गोकुळात आल्या. रासक्रीडेच्या निमित्ताने त्या कृष्णाच्या सुखप्राप्तीचा अनुभव घेऊ लागल्या. रंगपंचमी खेळू लागल्या. त्यांनी लोकांना भक्तीची परमसीमा दाखवली. मधुरा भक्ती कशी असते ते दाखवलं. जीवनाचा आनंद परमेश्‍वराच्या सान्निध्यात कसा घ्यायचा ते दाखवलं. निसर्गाशी एकरूप होत एक एक सण, एक एक आनंदसोहळा कसा बनवून टाकायचा ते दाखवलं.
श्रीकृष्ण गोपींवर आनंदाचे नवे नवे रंग टाकायचा. त्याच्याखेरीज आनंदाची इतकी सुंदर रंगपंचमी कोण खेळणार? बघता बघता सर्व गोपगोपिकांना एकमेकांमध्ये कृष्ण दिसू लागायचा. त्याला आपल्या रंगाने ते रंगवू बघायचे आणि त्याच्याकडून आपल्याला रंगवू बघायचे इतकी सुंदर रंगपंचमी...

हे आनंदघना, त्या रंगपंचमीची आस लागलीय तशी रंगपंचमी अनुभवायचीय...!

क्षणैक रंगी रंगणे,
क्षणैक ते आनंदणे,
क्षणैक तो जल्लोष अन्‌,
क्षणैक सुख पाहुणे।
शाश्‍वताची ओढ ती,
अशी मनास लागली,
लुटुपुटीत रंगणे,
हौस आता भागली।
एकदाच रे हरी,
ओती रंग मजवरी
रंग रंग रंगू दे,
अंतरी निरंतरी...।

(सौ. शैलजा शेवडे)
.
.

Thursday, March 12, 2020

मला उंच उडू दे बाल्यनाट्यछटा

माझी पुस्तकं 
मला उंच उडू दे - बालनाट्यछटा
प्रथम आवृत्ती - ४ एप्रिल २०१७
प्रकाशक - जे के मीडीया, प्रकाशन, मुंबई
पृष्ठे - ४० ,किंमत - ८०/- रु.

आनंदाची बाग

आनंदाची बाग - बालकथासंग्रह 
प्रथम आवृत्ती - २३ आॅक्टोबर २०१५
प्रकाशन - दिलीपराज प्रकाशन प्रा.लि., पुणे
पृष्ठे - ४८ किंमत - ८० रु.
'आनंदाची बाग' या बालकथासंग्रहाला सन २०१६ मध्ये अमरावतीचा सूर्यकांतादेवी  पोटे राज्यस्तरीय उत्कृष्ट बालवाङ्मय  पुरस्कार मिळालाय. महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये ज्येष्ठ साहित्यिक, समीक्षक डाॅ.सुरेश सावंत (नांदेड)  यांनी या पुस्तकावर लिहिलेले परीक्षण.
#एकनाथ आव्हाड

इजरायल चे राजदूत रॉन मालका यांची भेट

इजरायल चे राजदूत रॉन मालका यांनी माझ्या दिल्ली येथील घरी भेट दिली. यावेळी मी त्यांना छत्रपती शिवाजी महाराज आणि राजर्षी शाहू महाराज यांचे पुस्तक भेट दिले. तसेच त्यांना छत्रपती घराण्याचा इतिहास  समजावून सांगितला. 19 फेब्रुवारी ला दिल्ली शिवजयंती मध्ये ते इतर 11 राजदूतांमध्ये उपस्थित होते. त्यानंतर आमची मैत्री अधिक घट्ट झाली झाली.माझे आजोबा छत्रपती शहाजी महाराजांनी दुसऱ्या महायुद्धावेळी हिटलर च्या विरोधात लढा दिला होता. हा एक समान आणि भावनिक धागा आमच्यात तयार  झाला आहे. या मैत्रीचा सदुपयोग महाराष्ट्रासाठी, देशाच्या विकासासाठी झाला पाहिजे, असा माझा उद्देश आहे. 

गडकिल्ले संवर्धनात अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, महाराष्ट्रातील शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, मराठवाडा आणि विदर्भातील दुष्काळमुक्तीवर उपाययोजना करण्यासाठी त्यांच्या अनुभवाचा लाभ कसा घेता येईल?  यावर सखोल चर्चा झाली. ग्राम विकासाबाबतही त्यांचा दृष्टिकोन समजून घेता आला.

देशाची सुरक्षा व्यवस्था चोख ठेवण्याकरिता त्यांनी केलेली उपाययोजना ऐकून थक्क व्हायला होतं. आपल्याला याबाबतही खूप काही शिकावं लागणार आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांची गुप्तहेर पद्धत आणि इजरायल च्या मोसाद सारख्या गुप्तहेर व्यवस्थेमध्ये साम्य दिसून आल्याचे मी त्यांना नमूद केले. त्यांनी त्यास होकारार्थी उत्तर दिले. 

औरंगजेबाच्या तुलनेत शिवाजी महाराजांचे राज्य अत्यंत छोटे होते. चहू बाजूंनी दुश्मनांचा वेढा होता. अगदी तीच परिस्थिती आज इजरायल ची आहे. स्वराज्याचा विकास करण्यात त्याकाळी महाराज यशस्वी झाले आणि आज इजरायल सुद्धा सर्वार्थाने यशस्वी झाल्याचे दिसून येत आहे.

एक गोष्ट माझ्या लक्षात आली, ती म्हणजे, विकास हा सर्वसमावेशक विचार करून, त्यावर व्यापक उपाययोजना करून साधता येतो.  सुटा सुटा विचार करून साधता येत नाही. 
जसे, इजरायल च्या सरकारांनी, त्या देशाचा दक्षिण भाग जो, वाळवंटी आहे, त्यावर वेगळ्या पद्धतीने मात केली, आणि उत्तर भाग जो निम्न वाळवंटी आहे त्यावर वेगळ्या उपाययोजना केल्या. त्या दोन्ही मध्ये एकप्रकारे सुसूत्रता ठेवली गेली. व्यापक दृष्टिकोन ठेवण्यात आला.

आपल्या राज्यात सहसा असे दिसून येते, की ज्या भागातील शक्तिशाली नेता सत्तेत त्याच्या मतदारसंघात किंवा विभागात पैसा जास्त वळवला जातो. केवळ पैसा वळवला म्हणजे विकास साधला असा समज आपण करून घेतो. त्या पैश्यांच पुढे नेमकं काय झालं? याच उत्तर सापडत नाही. म्हणून आपल्या राज्यासमोरील किंवा लोकांसमोरील मूळ प्रश्न तसेच  शिल्लक राहून जातात. 

रॉन माल्का यांचा मला आग्रह आहे, की मी त्यांच्या देशाला भेट द्यावी. काही गोष्टी पहाव्यात. मी म्हणालो की, मी केवळ भेट देणार नाही, तर अभ्यास दौरा करेन. मला बऱ्याच गोष्टी शिकायच्या आहेत. आणि त्या शिकलेल्या गोष्टीचा फायदा माझ्या महाराष्ट्राला कसा करून देता येईल यावर कामही करायचे आहे. 

एवढासा देश पण तो एवढा शक्तिशाली कसा? असा प्रश्न मला नेहमी पडायचा. त्यांच्या राजदूतांच्या सहवासातून मला बऱ्याच प्रश्नांची उत्तरे सापडून गेली. अजूनही खूप काही शिकायला मिळालं. माझ्या महाराष्ट्राच्या विकासाबाबतच्या दृष्टिकोनात सुद्धा बराच सुधार झाला.

यावेळी आमच्या सौ. संयोगीताराजे, चिरंजीव शहाजी राजे, कल्याण चे खासदार श्रीकांत शिंदे, पंजाब चे खासदार प्रतापसिंह बाजवा, आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे पत्रकार रोहित गांधी, व तसेच दिल्ली मधील माझे दोन मित्र उपस्थित होते.
छत्रपती संभाजीराजे 

लेख

#लेख #वाचक #महिलाकंडक्टर 
एक अनुभव

एस.टी.ने प्रवास करत होतो, महिला कंडक्टर होती. भराभर तिकीट वाटप, पैसे देण्याघेण्यातली चपळता, इतरांपेक्षा वेगाने केलेला प्रवासी, तिकिटे व पैशांचा हिशेब माझे लक्ष वेधुन घेत होता. सर्व हिशेब पूर्णकरुन बसवर आत्मविश्वासाने तिने टाकलेली नजर व केलेली स्वतःची खातरी हे भाव तिच्या चेहर्‍यावर होते.
ती आपल्या सिटवर बसली, बॅगेतून पुस्तक व छोटी टीप्पण वही पेन्सिल काढून तिने वाचनास सुरुवात केली. पुढिल दोन तासांनी चहापाण्याचा थांबा होता, त्यामुळे ती वाचनात मग्न होती. दोन तासांनी ठराविक हाॅटेलवर गाडी थांबली, खणखणित आवाजात तिने गाडी केवळ पंधरा मिनिटेच थांबेल ही सुचना देवून, स्वतःचा डबा काढला व पोळी भाजी खाण्याससुरुवात केली. मी नैसर्गिक विधी उरकुन चहा न घेताच परत बसमधे आलो, तिच्या वाचनाबद्य औत्सुक्य होते. पुस्तक पाहुन मी उडालो, सहसा तरुण मुलमुली अशी पुस्तक वाचत नाहीत, पुस्तक होते,  नरहर कुरुंदकरांचे "जागर". मी तिला या पुस्तकाच्या निवडीबद्दल विचारले. मग तीने थोडक्यात सांगायला सुरुवात केली. ती खेडेगावातली, वडीलांची तीन एकर शेती, लहान दोन भाऊ, वेडसर काका, वडलांनी गेल्याच वर्षी आत्माहत्या केली. सर्व भार हीच्यावर येवून पडला. बीए. पास झाली व एस.टी.त कंडक्टर म्हणून मुलाखतिला गेली. आत्माहत्याग्रस्त म्हणून अनुकंपा न दाखवता, माझ्या गुणांवर नोकरी द्या असे तिने सांगितले.
वीसएक वर्षाची ही काळीसावळी, तरतरीत नाकेली, टापटीप मुलगी मला हिराॅईन पेक्षा जास्त भावली. आता नोकरी बरोबर राज्य स्पर्धा परिक्षेचा ती अभ्यास करत आहे. समाजशास्त्र केवळ अभ्यासक्रमातुन समजत नाही तर कुरुंदकर, इरावती कर्वे यांच्या लिखाणातुन या विषयांचे आकलन होते, हा तिचा विश्वास पाहुन चक्रावून गेलो. तिने त्या दिवशी धक्केच द्यायचे ठरवले होते. तिने वसंतराव नगरकरांचे "जेनेसिस आॅफ पाकिस्तान" पटवर्धनांचे " "कम्युनल ट्रँगल" अश्या बर्‍याच लेखकांच्या पुस्तकांचा उल्लेख केला. 
घरची शेती बागायती करायची, त्यासाठी मेहनत, नोकरी, एम.ए.चा व स्पर्धा परिक्षांचा अभ्यास. खरच ही अष्टभूजा भासली.
मी तिच्या डोक्यावर हातठेवून शुभेच्छा व आशीर्वाद दिले, तर चक्क माझ्या पाया पडली. नरहर कुरुंदकरांची जवळ जवळ सर्व पुस्तके माझ्या संग्रही आहेत, ती मी तिला देवू केली, व सांगितले की मी स्वतः ती तुझ्या घरपोच करीन, तुझा वेळ वाया जायला नको ही भावना.
क्षणंक्षणांचा व वेळेचे गणित तिच्या डायरीत मी वाचले.
वडलांच्या आत्महत्येबद्दल ती सर्व दोष वडलांना देते, कोणताही कडवटपणा सरकार बद्दल तिला नाही. जुगार व व्यसन म्हणून ते कर्जबाजारी झाले होते, ही सच्चाई तिने लपवली नाही. की फालतू अवडंबर, नव्हते. सरकारनी मला एस.टी.त सामावले असल्याचा कृतज्ञ भाव तिच्या शब्दाशब्दात होता.
सलाम या रणरागिणीला! व अनेक अनेक शुभेच्छा. लवकरच तिला लालदिव्याच्या गाडीतुन दिमाखाने मिरवायला मिळो ही इच्छा!
आशिष जोशी

संग्रहित

Tuesday, March 10, 2020

सुभाषित १

स्त्रियो हि नाम खल्वेता निसर्गादेव पण्डिताः। 
पुरुषाणां तु पाण्डित्यं शास्त्रैरेवोपदिश्यते।। 
(मृच्छकटिक-अंक ४)
स्त्रिया ह्या खरोखर जन्मतःच बुध्दीमान व हुशार असतात. पुरुषांना मात्र शास्त्रांच्या मदतीने शहाणपण शिकावे लागते. 


Monday, March 9, 2020

वपु विचार

चांगुलपणाच्या कृतीचं, कृती संपताक्षणीच विस्मरण व्हावं. कापूर जळतो, तशा त्या आठवणी जळून जाव्यात....
कापूर जळला की, राखेच्या रुपाने ही त्याचं अस्तित्व रहात नाही. त्याप्रमाणे सत्कृत्याच्या आठवणीचं पुढच्याच क्षणी विस्मरण व्हावं.
#vapu

Saturday, March 7, 2020

मराठी बोला चळवळ १

तारक मेहता.." नावाच्या कधीच न पाहिलेल्या मालिकेच्या "मुंबईची भाषा कोणती?" या वादावर काही निरीक्षणे.

१) अनेक लोक याला विरोध करायला सरसावले. अनेक मराठीप्रेमींनी हा विषय समाज माध्यमांत उचलून धरला आणि त्याबद्दल चीड व्यक्त केली हे चांगले लक्षण आहे. लोक आता अधिक सजग होत आहेत हे उल्लेखनीय आहे.

२) निर्मात्याने निवेदन देताना "मी महाराष्ट्रीय गुजराती आहे, सर्व भाषांचा आदर करतो."  असा फापट पसारा मांडला पण माफी सोडा साधी दिलगिरी सुद्धा व्यक्त केली नाही. 'मालिकेतील तो भाग पुन्हा चित्रित करून चूक सुधारू.'  हे तर लांबच. हा माज का येतो? कारण आपण यांना आधीपासून "मराठीच हवी." असं स्पष्ट शब्दांत न सांगता अतिसहिष्णुपणे यांच्या भाषेत व्यवहार करत गेलो. 

३) (अजूनपर्यंत तरी) राजकीय पक्षांमध्ये मनसे आणि मराठी कालावंतांपैकी सुबोध भावे यांनीच या विषयावर भूमिका मांडली. बाकीच्यांना निवडणुका आणि चित्रपट येणार असतील तेव्हाच का मराठी आठवते?  मराठी हा सर्वपक्षीय आणि सर्व कलावंतांचा मुद्दा असायला हवा हे आपण मराठी लोकांनीच यांच्या डोक्यात बसवायला हवं आणि त्यासाठी मराठी एकगठ्ठा मते किंवा मराठी मनोरंजनाचा प्रेक्षक निर्माण व्हायला हवा. 

४) आपण जर या मालिकेतील नट आणि निर्माते यांच्याकडून कोरडी माफी लिहून घेतली आणि उद्या परत यांच्याच मालिका पाहणार असू, तर त्याला काहीही अर्थ नाही. 
या मालिका पहाणे बंद करणे हाच एकमेव उपाय करायला हवा. 

५) चेन्नईची भाषा तामिळ पण मुंबईची मराठी असं का म्हटलं नाही याचा आपण जरा अधिक गंभीरपणे विचार करायला हवा.  आज व्हाट्सअप फेसबूक ट्विटरवर उर बडवून आपण या संवादाला विरोध केला आणि उद्या घराबाहेर पडल्यावर बसमध्ये, ट्रेनमध्ये, रिक्षावाले, भाजीविके, फळविके यांच्याशी मराठीतच बोलणार नसू तर "मुंबईची भाषा मराठी नाही हे आपणच सिद्ध करत नाही का?" 

त्यामुळे फक्त मराठी मनोरंजनाला प्राधान्य आणि फक्त मराठीत व्यवहार करणार असा निर्धार सुद्धा करायलाच हवा तर येत्या काळात परिस्थिती बदलताना दिसेल.

- चंदन तहसीलदार


मराठी एकीकरण समिती १

अखेर लेखी तक्रार दाखल

कारवाई करून मराठी बोलणारा अधिकारी  मुंबई शहरासाठी नेमावा मुख्यमंत्री महोदयांकडे करणार मागणी - गोवर्धन देशमुख

"मुंबई शहराचे नवनिर्वाचित #पोलीस आयुक्त सेवेवर असताना माध्यमांशी बोलताना किंवा इतर ठिकाणी #मराठी भाषेचा वापर करत नसल्याबद्दल #मराठीएकीकरणसमिती महाराष्ट्र राज्य संघटनेचे उपाध्यक्ष आनंदा पाटील आणि सहकारी यांनी मा. गृहमंत्री आणि मा. उपमुख्यमंत्री महाराष्ट्र राज्य यांच्याकडे लेखी तक्रार दाखल केली"